İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarında 1 hafta geride kalırken İran'daki Kürt örgütlerin rejime karşı silahlı isyan başlatacağına yönelik iddialar artıyor.
Savaşın üçüncü gününde ABD Başkanı Donald Trump, Irak'taki Kürt liderler Mesud Barzani ve Bafil Talabani ile görüşmüş ancak görüşmenin içeriğine dair detaylar açıklanmamıştı.
Öte yandan dün itibariyle ABD'nin İran'daki Kürt güçleri silahlandırdığı ve bölgede etkin olan Kürtlerin bir kara saldırısı başlattığına dair haberler yayımlanmaya başladı.
The Jerusalem Post'un İsrail ve ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, İran'daki Kürt grupların rejime karşı savaşmaya hazır olduğu belirtildi. Axios, CNN International ve The Guardian gibi medya kurumlarında da bu ihtimalin düşük olmadığını vurgulayan haberler yayımlandı.
ABD menşeli haber ajansı Associated Press'e (AP) konuşan Kürt yetkililer, Washington'ın Iraklı Kürtlerden bu operasyonlara destek vermesini talep ettiğini ileri sürdü. Ancak yerel kaynaklar şu ana kadar Kürtlerin silahlı isyana başladığına dair iddiaları doğrulamadı.
İRAN KÜRDİSTANI SİYASİ GÜÇLERİ KOALİSYONU
İran'da faaliyet gösteren rejim karşıtı 5 Kürt grubu, 22 Şubat'ta basın toplantısı düzenleyerek rejime karşı ortak mücadele vurgusu yaptılar. İlan edilen "İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu"nda şu örgütler yer aldı:
- İttifakta Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK)
- İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ)
- Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK)
- Kürdistan Emekçiler Topluluğu (Komala)
- İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Sazman-ı Xebat)
İttifak, rejimin devrilmesini öncelikli hedefi olarak ilan ederken Kürt halkının kendi kaderini tayin hakkına bağlılığını yinelemişti. "İran’daki Kürtler, merkeziyetçi ve totaliter bir sistemin sürdürülmesini kabul etmeyecektir" denen deklarasyonda, Beluç, Arap, Türk ve Fars gruplar dâhil olmak üzere İran'daki diğer halklarla işbirliğine hazır olunduğu da ifade edilmişti.
İRAN'DAKİ KÜRT NÜFUS NE KADAR?
90 milyonu aşkın nüfusa sahip İran'da toplumun yaklaşık yüzde 10'unun Kürt olduğu tahmin ediliyor. Yaklaşık 10 milyon nüfusa sahip Kürtler, ağırlıklı olarak İran'ın kuzeybatısındaki Irak sınırında bulunan Kirmanşah, Kürdistan ve İlam eyaletlerinde yaşıyor.
HANGİ ÖRGÜT NE KADAR GÜÇLÜ?
İran'daki Kürt örgütleri çok parçalı yapısı ve kendi içindeki ayrışmalarla dikkat çekiyor.
DW Türkçe'ye konuşan Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsmail Sarı'ya göre İran'da siyasi olarak en güçlü iki örgüt, Mesud Barzani'nin liderliğini üstlendiği KDP'nin İran kolu İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ) ve Komala.
Geçmişi 1940'lı yıllara dayanan KDP-İ'nin eski lideri Abdurrahman Kasımlı, 1989 yılında İslami Rejim yetkilileri görüşmek için Viyana'da bulunduğu sırada görüşmenin yapılacağı odada öldürülmüştü. Yerine geçen Yardımcısı Sadık Sharafkandi de 1992'de Paris'te öldürülmüştü. İran-Irak savaşının ardından 1990'lı yıllarda merkezini Kuzey Irak'a taşıyan KDP-İ, faaliyetlerini buradan yönetiyor.
İran'da yaşananları YouTube yayınlarında değerlendiren gazeteci Fehim Taştekin'e göre de siyasi olarak İran'daki en güçlü iki yapı KDP-İ ile Komala. Ancak iki yapı da silahlı güç olarak oldukça zayıf. Askerî açıdan en güçlü örgüt PJAK olsa da PJAK da siyasi bağlantıları açısından diğer iki yapının gerisinde.
PKK'nin İran'daki uzantısı olarak görülen PJAK'nin diğer örgütlere kıyasla sosyolojik zemininin daha az olduğu da değerlendiriliyor.
ÜÇÜNCÜ YOL İLANI
Kuruluşu 2004'te ilan edilen PJAK; Türkiye, İran ve ABD'nin 'terör örgütleri' listesinde yer alıyor. PKK ile bağı olmadığını öne süren PJAK'nin yaklaşık 2-3 bin silahlı gücü olduğu tahmin ediliyor. 22 Şubat'taki ortak deklarasyonun ardından bir açıklama daha yapan PJAK, 'üçüncü yol' stratejisi ilan ederek savaşın parçası olmayacağını, 'Molla rejiminin de saldırgan güçlerin de yanında yer almayacağını' duyurmuştu.
50 yıldan uzun zamandır faaliyet gösteren İran Kürdistan Komala Partisi ise anti-emperyalizmi ve Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkını savunan Marksist çizgide bir örgüt olarak kurulmuştu. Daha sonra en az 5 fraksiyona bölünen Komala'nın bir kanadı PJAK ile işbirliğine gitti. Çok parçalı bir yapısı bulunuyor.
"SİLAHLANDIRMA PLANI SUNULMADI"
Middle East Eye'a konuşan bir Komala yetkilisi, kendilerine 'silahlandırma ile ilgili bir plan sunulmadığını' belirtti.
Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) ise milliyetçi ve bağımsızlık yanlısı bir grup olarak biliniyor. Son yıllarda KDP ile bağlarını güçlendiren PAK yetkililerinden Halil Nadiri, çarşamba günü yaptığı açıklamada, bazı güçlerinin Irak'ta bulunan Süleymaniye vilayetindeki İran sınırına yakın bölgelere kaydırıldığını ve teyakkuzda beklediklerini söylemişti.
Öte yandan Kürtlerin İran'a karşı kara saldırısına başladığı iddialarını yalanlayan PAK, "Güçlerimizin Rojhilat sınırını geçtiği yönündeki iddialar asılsızdır" açıklamasını yaptı.
Beş örgüt içinde en zayıfı olarak bilinen Sazman-ı Xebat ise 1980'lerde İran'daki Kürt hareketi içinde ortaya çıkan, İslamcı-milliyetçi çizgide bir Kürt siyasi örgütü olarak biliniyor.