Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, ağustos ayında üretici ile market arasındaki fiyat makasının yüzde 748,4 ile en fazla limonda görüldüğünü; ayın zam şampiyonunun hem tarlada hem tezgahta yumurta olduğunu açıkladı. Markette fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 34,2 ile sivri biber olurken, üreticide ise yeni mahsulün piyasaya girmesiyle yüzde 75 düşüş yaşayan limon oldu.
Tarlada 10 TL, Markette 85 TL: Limonda 8,5 Katlık Uçurum
Ağustos ayında üretici ile tüketici arasındaki fiyat farklarını değerlendiren TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, aracılık maliyetleri ve kâr marjlarının yarattığı tabloya dikkat çekti.
Fiyat makasında ilk sırayı yüzde 748,4 ile limonun aldığını belirten Bayraktar, "Üreticide 10 lira olan limon market reyonlarında 84 lira 84 kuruşa satılarak 8,5 kat fark oluşturdu. Limondaki bu rekor farkı yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğan izledi. Tarlada 10,66 TL olan havuç 51,20 TL'ye, 18,75 TL olan elma ise markette 89,60 TL'ye tüketiciye ulaştı" dedi.
Marketlerin Zam Şampiyonu Yumurta, Düşüş Şampiyonu Sivri Biber
Market raflarındaki 37 temel gıda ürününün 19'unda fiyat artışı, 18'inde ise gerileme tespit edildi.
Ağustos ayında markette fiyatı en çok yükselen ve düşen ürünler şöyle sıralandı:
En Çok Artanlar: Yumurta (%37,8), yeşil fasulye (%19,0), yeşil soğan (%11,1), marul (%10,0) ve kuru incir (%8,9).
En Çok Düşenler: Sivri biber (%34,2), kuru soğan (%28,9), kuru üzüm (%24,2), şeftali (%22,0) ve kırmızı mercimek (%21,2).
Tarlada Fiyatlar Nasıl Değişti?
Üretici tarafında incelenen 29 ürünün 9'unda fiyat artışı yaşanırken, 13 üründe gerileme görüldü; 7 üründe ise fiyatlar sabit kaldı.
Üreticide fiyatı en çok artan ürün markette olduğu gibi yüzde 39,9 ile yumurta oldu. Yumurtayı marul (%11,1), maydanoz (%11,0), kuzu eti (%7,3) ve kırmızı mercimek (%7,2) izledi. Tarlada fiyatı en fazla çakılan ürün ise yüzde 75'lik düşüşle limon oldu. Limondaki düşüşü kuru soğan (%54,5), patates (%24,2), yeşil soğan (%23,0) ve şeftali (%20,0) takip etti.
Limon, Soğan ve Patatesteki Düşüşün Sebebi Ne?
Üretici fiyatlarındaki hareketliliğin nedenlerini sıralayan Bayraktar; depolardaki eski mahsul limon arzı sürerken erkenci çeşitlerin de eş zamanlı olarak toplanıp piyasaya verilmesinin limon fiyatlarını hızla aşağı çektiğini belirtti.
Kuru soğanda İç Anadolu hasadının başlaması ve ithalatın sürmesi fiyatları geriletirken; patateste ise Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde gibi ana üretim merkezlerinde yazlık hasadın yoğunlaşması ve orta erkenci sökümlerin piyasaya yığılması sebebiyle fiyat baskısı yaşandığı kaydedildi.
"Yeşil soğanda ürünün arzında yaşanan artış, fiyatların düşmesine sebep oldu"
TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar, sözlerini şu şekilde sürdürdü:
"Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşmasından dolayı ürünün arzında yaşanan artış, fiyatların düşmesine sebep oldu. Şeftalide üretimin yoğun olduğu Ağustos ayında arzda görülen artışla birlikte üretici fiyatı düştü. Yumurta fiyatlarındaki yükseliş; yem, enerji, nakliye gibi üretim maliyetlerindeki artışın yanı sıra sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğine dayanıyor. Marul (kıvırcık) üretiminde bu yıl TÜİK Bitkisel Üretim 1. Tahmin verilerine göre yüzde 10, maydanoz üretiminde ise yüzde 0,9 oranında daralma bekleniyor. Ayrıca, Ağustos ayında Samsun'un Çarşamba ilçesinde meydana gelen yoğun yağışlar nedeniyle seraların su altında kalması ve ürün kayıplarının yaşanması, marulda ve maydanozda arzın azalmasına ve fiyatların yükselmesine neden oldu."
"DAP gübresi yüzde 4,5 oranında artış gösterdi"
Girdi fiyatlarında yaşanan değişimleri değerlendiren Bayraktar, "Ziraat Odalarımız aracılığıyla girdi piyasalarından aldığımız fiyat verilerine göre; Ağustos ayında, Temmuz ayına göre DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 oranında artış gösterdi. Buna karşın amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresinde yüzde 0,6 oranında düşüş görüldü. Geçen yılın Ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 oranında arttı. Ağustos ayında Temmuz ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,7, süt yemi fiyatları yüzde 0,6 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 oranında arttı. Elektrik fiyatları yıllık olarak yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 oranında arttı. Ağustos ayında mazot fiyatı aylık olarak yüzde 7 oranında artarken, yıllık yüzde 57,9 oranında arttı" dedi.