Bir Depo Mazotun 830 Lirasını Devlet Karşıladı: Eşel Mobil ile ÖTV Desteği

Orta Doğu’da yaşanan savaşın küresel petrol fiyatlarında yarattığı fırtına, Türkiye’de akaryakıt pompalarına yansımadı. 4 Mart’ta devreye alınan eşel mobil sistemi sayesinde, oluşan yüksek maliyet artışlarının büyük bir kısmı devlet tarafından ÖTV indirimi yoluyla karşılandı. Hesaplamalara göre, motorin fiyatındaki artışın yaklaşık 17 TL’lik, benzin fiyatındaki artışın ise yaklaşık 12 TL’lik kısmı pompa fiyatlarına yansıtılmadı. Bu fark, 50 litrelik bir depo için motorinde 830 TL, benzinde ise 500 TL’lik bir ek yükün vatandaştan alınmadığı anlamına geliyor .

Eşel Mobil Nedir ve Nasıl Çalışıyor?

5 Mart’ta Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile hayata geçirilen eşel mobil sistemi, “hareketli ölçek” anlamına geliyor . Temel mantığı, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları veya döviz kurlarındaki artışın yurt içindeki pompa fiyatlarına doğrudan yansımasını engellemek.

Sistem şu şekilde işliyor: 2 Mart 2026 tarihi referans alınıyor. Bu tarihten sonra akaryakıt fiyatları artarsa, oluşan fiyat artışının yüzde 75’ine kadar olan kısmı Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) düşülüyor. Yani fiyat artışının sadece yüzde 25’i vatandaşa yansıyor . Örneğin, petrol fiyatlarındaki artış nedeniyle 10 TL’lik bir zam oluştuğunda, bunun yalnızca 2,5 TL’si pompaya yansıyor, kalan 7,5 TL’lik kısım devlet tarafından vergi gelirinden feragat edilerek karşılanıyor .

Hazine’nin Ayak Bastığı Maliyet: Günlük 1.3 Milyar TL

Türkiye’de günlük ortalama 80 milyon litre mazot tüketimi dikkate alındığında, sistemin bütçeye olan maliyeti de ortaya çıkıyor. Sadece motorin tarafında, eşel mobil sistemi sayesinde pompaya yansımayan yaklaşık 17 TL’lik fark, günlük yaklaşık 1.3 milyar TL’lik bir yükün devlet tarafından üstlenildiğini gösteriyor. Benzinde ise bu tutar günlük yaklaşık 187 milyon TL’ye ulaşıyor. Toplamda bir ayda devletin bu yöntemle karşıladığı maliyetin yaklaşık 43 milyar TL’yi bulduğu hesaplanıyor .

Peki Pompa Fiyatları Ne Olurdu?

4 Nisan 2026 itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası’nda motorin litre fiyatı ortalama 77,47 TL, benzin litre fiyatı ise 62,60 TL seviyesinde bulunuyor . Eğer eşel mobil sistemi uygulanmamış olsaydı, vergiden karşılanan farklar da eklendiğinde motorinin litre fiyatının yaklaşık 94 TL’ye, benzinin ise 73 TL’ye çıkması bekleniyordu.

Bu sistem, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de belirttiği gibi, jeopolitik risklerin ekonomi üzerindeki etkisini sınırlandırmak ve öncelikli hedef olan dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla geçici olarak devreye alındı . Ancak yine de maliyet artışları tamamen ortadan kalkmış değil. 5 Nisan’ı 6 Nisan’a bağlayan gece yarısı itibarıyla motorin fiyatlarına yaklaşık 7,65 TL daha zam gelmesi bekleniyor . Bu, eşel mobil sisteminin artışları tamamen durdurmadığını, ancak şiddetini büyük ölçüde azalttığını gösteriyor.