Türkiye’de en düşük emekli maaşı (taban aylık) alanların sayısı 5 milyon civarında. Dolayısıyla açıklanan her enflasyon verisi ve yıl sonu ile ilgili beklenti milyonlarca vatandaşın radarında. Eylül ayı verisinin açıklanmasıyla üç aylık zam oranı yüzde 5.57 olarak hesaplanırken, ekim, kasım ve aralık aylarında açıklanacak enflasyon rakamları nihai artış oranını belirleyecek. Peki, Ocak 2027’de en düşük emekli maaşı ne kadar olacak?
EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI NE KADAR OLACAK
Mevcut hesaplamalara göre en düşük emekli aylığı olan 23 bin 552 lira, ilk üç aylık enflasyon oranı üzerinden hesaplandığında yaklaşık 24 bin 864 lira seviyesine yükseliyor. Ancak bu rakam, ocak ayında ödenecek kesin maaşı göstermiyor. 6 aylık dönemin tamamlanmasıyla birlikte emeklilerin alacağı zam oranı kesinleşecek. Öte yandan 2026 yıl sonu enflasyonuna ilişkin tahminler, ocak zammı için farklı senaryoları gündeme getiriyor. Ayrıca en düşük emekli aylığının artırılması konusunda yasal düzenleme yapılması da gündeme gelecek.
TAHMİNLER BİZE NE DİYOR
Paylaşılan yılsonu enflasyon tahminlerine göre en düşük emekli aylığı için öne çıkan hesaplamalar şöyle:
TCMB tahmini: Yüzde 8.70 artışla 25.601 lira.
Orta Vadeli Program: Yüzde 9.04 artışla 25.681 lira.
Piyasa katılımcıları beklentisi: Yüzde 10.06 artışla 25.921 lira.
Finansal Kurumlar Birliği tahmini: Yüzde 10.73 artışla 26.079 lira.
Not: Bu senaryolar, yıl sonu enflasyon tahminlerine göre yapılan örnek hesaplamalardır. Gerçekleşecek altı aylık enflasyon ve en düşük emekli aylığına ilişkin olası yasal düzenlemeler, ödenecek tutarı belirleyecek.
EMEKLİLİK BAŞVURUSU YAPACAKLAR DİKKAT: GÖRÜNEN GÜN İLE GEÇERLİ GÜN AYNI OLMAYABİLİR
Emeklilik, çalışanların yıllarca prim ödeyerek kazandıkları en önemli sosyal güvenlik haklarından biridir. Ancak SGK hizmet dökümünde görünen toplam prim gün sayısını doğrudan doğru kabul etmek, emeklilik başvurusu sırasında yapılan önemli hatalardan biridir. Özgür Erdursun'un haberine göre, emekli aylığı bağlanmış olması da sonradan tespit edilebilecek geçersiz hizmetlere karşı mutlak güvence sağlamaz.
Özellikle Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) kapsamında, 8 Eylül 1999 ve öncesindeki sigortalılık başlangıcına bağlı olarak 4/A (SSK) statüsünden normal emeklilikte 5.000 ile 5.975 gün arasında değişen prim gün sayısı ve kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi aranır. 4/B (Bağ-Kur) kapsamında EYT'den normal emeklilikte ise kadınlar için 7.200 gün, erkekler için 9.000 gün prim şartı söz konusudur. Bunlar EYT kapsamında normal emekliliğe ilişkin genel koşullardır; kısmi emeklilik ve özel durumlar farklı değerlendirilir.
Örneğin SSK'dan emekli olmak için 5.975 güne ihtiyaç duyan bir kişinin hizmet dökümünde 6.000 gün görünmesine rağmen 30 gününün geçersiz sayılması halinde geçerli gün sayısı 5.970'e düşer. Bu durumda emeklilik için gereken prim günü tamamlanmamıştır.
BİR AY 30, BİR YIL 360 GÜN: ÇAKIŞMALARI KONTROL EDİN
Sosyal güvenlik uygulamasında prim gün hesabında ay 30 gün, yıl 360 gün üzerinden değerlendirilir. Aynı ay içinde birden fazla işyerinden 4/A bildirimi yapılmış veya aynı dönemde hem 4/A hem 4/B kaydı oluşmuş olabilir. Bu kayıtların günlerini olduğu gibi toplamak doğru değildir. Çakışan hizmetler mevzuattaki statü önceliği ve gün hesabı kurallarına göre değerlendirilir; bir ayda 30 günü aşan bildirimler emekliliğe esas gün sayısını kendiliğinden artırmaz.
e-Devlet'ten SGK tescil ve hizmet dökümünüzü alın. Her ayı ayrı ayrı inceleyin; aynı tarihlerde farklı işyerleri veya sigortalılık statüleri üzerinden bildirim olup olmadığına bakın. Yıllık toplamları da kontrol edin. 4/A, 4/B ve varsa 4/C günlerinin ekranda görünen toplamı, mutlaka emekliliğe esas geçerli toplam anlamına gelmez. Farklı statülerdeki hizmetlerin hangi statüden emeklilik sağlayacağı da ilk sigortalılık tarihi ve ilgili mevzuata göre belirlenir.
PRİM GÜNÜNÜ TAM SINIRDA BIRAKMAYIN
Gerekli gün sayısını tam olarak tamamladığınızı düşünüyorsanız başvurmadan önce bu günlerin tamamının hukuken geçerli olduğunu teyit edin. Mümkünse 5, 10 veya 15 gün gibi küçük bir geçerli prim fazlası bulunması, olası kayıt ve hesap farklılıklarına karşı faydalı olabilir. Ancak fazla gün, sahte sigortalılığı veya hukuken geçersiz bir hizmeti geçerli hale getirmez. Önemli olan, fiili çalışmaya veya mevzuata uygun sigortalılığa dayanan geçerli primlerdir.
AYIN BAŞINDA BAŞVURMAK AYLIĞI DAHA ERKEN BAŞLATMAZ
4/A ve 4/B kapsamında yaşlılık aylığı, gerekli şartların sağlanması kaydıyla kural olarak yazılı başvuru tarihini izleyen ayın ilk gününden başlar. Örneğin ekim ayının 3'ünde veya 28'inde yapılan başvuruda, diğer koşullar aynıysa aylık başlangıcı kasım ayının 1'idir. Bu nedenle yalnızca daha erken aylık bağlanacağı düşüncesiyle ayın ilk gününde başvuru yapmak gerekli değildir.
Özellikle Bağ-Kur sigortalıları, içinde bulunulan aya ilişkin hizmetin hangi tarihe kadar oluştuğunu ve primlerin nasıl tahakkuk ettiğini kontrol etmelidir. Ayın 15'inde ekranda 30 gün görünmesi, o ayın tamamının başvuru itibarıyla kesin kazanılmış gün olduğu anlamına gelmeyebilir. Prim gününü tamamlamak için o ayın günlerine ihtiyaç varsa, başvuru tarihi ve sigortalılığın sona erme durumu SGK'dan teyit edilmelidir. Ay sonuna yakın başvuru bazı kişiler açısından uygun olabilir; ancak herkes için tek bir doğru gün yoktur.
HİZMET DÖKÜMÜNDEKİ K, Ş VE S KODLARINA DİKKAT
SGK kayıtlarında K (kontrollü), Ş (şüpheli) ve S (sahte) işyeri işaretleriyle karşılaşılabilir. K veya Ş işareti bulunan her hizmet otomatik olarak geçersiz değildir; incelemenin sonucuna bakılması gerekir. Buna karşılık gerçekte çalışılmadığı halde sigortalı gösterilen dönemlerin tespiti halinde ilgili hizmetler iptal edilebilir. Bu kayıtları başvuru öncesinde araştırın ve fiili çalışmaya dayanmayan günlere güvenerek emeklilik planlaması yapmayın.
EMEKLİLİK YILLAR SONRA İPTAL EDİLEBİLİR
Emekli aylığı bağlandıktan yıllar sonra yapılan denetimlerde bazı prim günlerinin sahte sigortalılık, çakışma veya başka bir hukuki nedenle geçersiz olduğu anlaşılabilir. Geçerli gün sayısı emeklilik tarihi itibarıyla gereken düzeyin altına düşerse aylığın kesilmesi veya emeklilik işleminin iptali gündeme gelebilir.
Ayrıca daha önce ödenen aylıklar ve Kurumca karşılanan sağlık giderleri için ilgili mevzuat kapsamında geri ödeme talep edilebilir. Yersiz ödemelerin geri alınmasında 5510 sayılı Kanun'un 96'ncı maddesine göre kusur ve Kurum hatası ayrımı, süreler ve faiz uygulaması farklılık gösterir. Her olayda tüm ödemelerin aynı şekilde geri isteneceği varsayılmamalıdır; ancak mali risk son derece ciddidir.
BAĞ-KUR BORCUNU BAŞVURUDAN ÖNCE SORGULAYIN
4/B kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması için prim ve prime ilişkin borç şartlarının da karşılanması gerekir. Emeklilik dilekçesinden önce borcunuzu sorgulayın; borç varsa ödeyip sistemden düştüğünü kontrol edin. Ödemenin kayıtlara yansıması zaman alabileceği için dekontunuzu saklayın. Özellikle ay sonundaki başvurularda ödeme ve kayıt tarihlerini önemseyin.
BAŞVURU E-DEVLET ÜZERİNDEN VEYA SGK MÜDÜRLÜĞÜNDEN YAPILABİLİR
Gerekli şartları yerine getirenler SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet'teki “Gelir, Aylık, Ödenek Talep Belgesinin Verilmesi” hizmetinden başvurabilir. Kendi emekliliği için başvuran kişi sigortalı seçeneğini ve ilgili 4/A veya 4/B yaşlılık aylığı türünü seçerek banka, şube ve iletişim bilgilerini kontrol eder. Başvurunun sistem üzerinden alınması, emeklilik şartlarının kesin olarak sağlandığı anlamına gelmez; SGK incelemesi esastır.
İŞTEN AYRILMADAN ÖNCE HAKLARINIZI VE PRİMLERİNİZİ NETLEŞTİRİN
4/A çalışanları işten ayrılmadan önce geçerli prim günlerini, emeklilik koşullarını ve işten ayrılış işlemlerini kesinleştirmelidir. Emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı, ilgili yasal şartların gerçekleşmesine bağlıdır. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin ücretleri de ayrıca gündeme gelir. Bir yıldan fazla kıdemi olan çalışanların haklarını ve belgelerini dikkatle değerlendirmesi önemlidir.
SON SÖZ: DİLEKÇEDEN ÖNCE SON KONTROL
Emeklilik dilekçesi vermeden önce hizmet dökümünüzü ay ay, yıl yıl kontrol edin. Aynı dönemlerdeki SSK ve Bağ-Kur çakışmalarını araştırın; 30 günü aşan ayları, 360 günü aşan yılları, K-Ş-S işaretlerini ve Bağ-Kur borçlarını gözden geçirin. Gerekli prim gününden mümkünse bir miktar fazla, gerçek ve geçerli hizmetiniz bulunsun. Tereddüt ettiğiniz kayıtlar için SGK'dan yazılı bilgi ve inceleme isteyin.
Emekli olmak kadar emekliliği sorunsuz sürdürebilmek de önemlidir. Bugün kontrol edilmeyen birkaç günlük prim hatası, yıllar sonra aylığın kesilmesine ve ciddi geri ödeme taleplerine yol açabilir. Yıllarca çalışarak elde ettiğiniz hakkı riske atmayın: Emeklilik dilekçesinden önce prim günlerinizi mutlaka doğrulayın.