Eşel Mobil kalkıyor: İktidar enflasyon artışını göze aldı

Akaryakıtta fiyat artışlarının ÖTV üzerinden dengelenmesine olanak tanıyan Eşel Mobil sistemi, 1 Ekim itibarıyla yürürlükten kaldırılıyor.

Benzinin litresinde alınan ÖTV’nin 4,43 TL’den yasal sınır olan 14,83 TL’ye çıkması durumunda, KDV etkisiyle birlikte pompaya 12,48 TL’ye varan artış yansıması riski bulunuyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, mart ayında esnaf ve sanatkârlarla düzenlenen iftar programında Eşel Mobil uygulamasını, “Fırsatçıların piyasayı bozmasını engellemiş, petrol, doğal gaz fiyatlarındaki dalgalanma dinene kadar vatandaşın yükünü paylaşmış olacağız” sözleriyle savunmuştu. Ancak mart ayından bu yana enerji piyasalarındaki dalgalanma sürerken ABD-İran arasındaki gerilim petrol ve akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.

Mart 2026’da jeopolitik riskler ve petrol fiyatlarındaki şokların etkisini azaltmak amacıyla geçici olarak devreye alınan Eşel Mobil, temmuz ayında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı doğrultusunda 1 Ekim 2026’da tamamen sona erecek. 1 Ağustos-30 Eylül döneminde rafineri fiyatlarındaki artışın yalnızca yüzde 25’i oranında ÖTV indirimi uygulanırken 1 Ekim’den itibaren sistem bütünüyle devreden çıkacak.

POMPAYA 12,48 TL RİSKİ

Mevcut durumda benzinin litresinden alınan ÖTV yaklaşık 4,43 TL seviyesinde. Eşel Mobil’in sona ermesiyle bu tutarın yasal sınır olan 14,83 TL’ye yükselmesi halinde, aradaki 10,40 TL’lik farkın yanı sıra yüzde 20 KDV etkisiyle birlikte litre fiyatında 12,48 TL’ye varan artış gündeme gelebilecek.

Artışın tek seferde mi yoksa kademeli olarak mı pompaya yansıtılacağı ise ekonomi yönetiminin ve piyasanın atacağı adımlara bağlı olacak.

ENFLASYON BASKISI ARTACAK

Eşel Mobil’in kaldırılması yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil, taşımacılıktan tarıma, üretimden gıdaya kadar çok sayıda alandaki maliyetleri doğrudan etkileyecek. Özellikle üreticinin en önemli girdilerinden biri olan mazottaki artışın, önümüzdeki dönemde gıda fiyatları üzerinde de yeni bir baskı oluşturması bekleniyor.

İktisatçı Prof. Dr. Oğuz Oyan, Eşel Mobil’in petrol ve döviz fiyatlarının yükseldiği dönemlerde bir “emniyet supabı” olarak kullanıldığını söyledi. Eşel Mobil’in tamamen kaldırılmasının bütçe gelirleri ile enflasyon arasında bir tercih anlamına geldiğini belirten Oyan, şöyle konuştu: “Eğer tamamen bundan çıkılacak ve bir daha uygulanmayacak deniyorsa, burada ÖTV’ye bakmak gerekiyor. ÖTV, akaryakıttan nispi vergi olarak değil, maktu vergi olarak alınıyor. Maktu vergiyi sıfırlayana kadar kullanılabilecek bir imkân var. Ancak bu, vergi gelirini azalttığı için ÖTV açısından önemli bir kayıp yaratıyor. Aslında Eşel Mobil’i çok istemeyerek uyguladılar. Daha çok siyasi nedenle yapılmış bir şeydi, ekonomik olmaktan ziyade.”

BÜTÇE KAYBI İSTENMİYOR

Eşel Mobil’in tamamen devreden çıkarılmasının enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı yaratacağını belirten Oyan, bütçe açığının büyümesi ile enflasyonun yükselmesi arasında bir tercih yapıldığını söyledi. “Şimdi bunu tamamen sistemden çıkarmak, aslında enflasyonun artışını göze almak anlamına geliyor. Çünkü diğer tarafta daha büyük bir mali sorun, yani bütçe açığının büyümesi var. Bütçe açığının büyümesi mi, enflasyonun biraz daha yukarı gitmesi mi? Burada tercih enflasyonun biraz daha yukarı gitmesi yönünde olabilir.”

Devletin yüksek faizlerle borçlandığına dikkat çeken Oyan, enflasyonun hızlı biçimde düşürülmesinin kamu açıklarını artırabileceğini ifade etti. Oyan, “Devlet 10 yıllıkta bile yüzde 35 ile iki yıllıkta yüzde 42 ile borçlanıyor. Enflasyonun hızlı geriye çekilmesi, kamu açıklarının daha da büyümesi anlamına gelebilir. Bu durum bütün hanehalkını ve şirketleri olumsuz etkiler ancak bütçe gelirlerinde daha fazla kayıp yaşamak istemiyorlar. Çünkü bütçenin durumu iyi değil” dedi.

ÜCRETLER DÜŞÜK KALACAK

Eşel Mobil’in kaldırılmasının enflasyonu yukarı çekebileceğini belirten Oyan, asıl sorunun yüksek enflasyon nedeniyle faizlerin düşürülememesi olduğunu söyledi. Oyan, 2027 bütçesinde ücret artışlarının da belirleyici olacağını belirterek, “2027 bütçesinde ücretleri programdaki enflasyon hedefine göre ayarlamaya çalışacaklar. Ücretlerde yüzde 25,5 gibi bir artış öngörülüyor. Belki yüzde 30’a kadar çıkabilir ancak bu da son derece düşük bir artış anlamına gelecek. Çünkü enflasyonun altında kalmaya devam edecek” dedi. “Akaryakıt fiyatları geride kaldığı için birçok mal ve hizmetin fiyatını etkiliyor. Fiyatlar yüksek kalmaya devam ettikçe de etkileyecek. Türkiye’nin cari açığı da yüksek olmaya devam edecek” diyen Oyan, Türkiye’nin hem iç hem dış açığın yüksek olduğu bir döneme girebileceğini belirtti.