Garantili geçiş ödemeleri dev bir karadelik oldu: 2027 yılı faturası 280 Milyar TL’ye ulaştı!

Yap-İşlet-Devret (YİD) projelerinde müteahhitlere ödenen yolcu, geçiş ve hasta garantileri bütçede dev bir karadelik açtı!

Karayolları Genel Müdürlüğü'nün bütçe raporları ve Orta Vadeli Plan (OVP) verileri, 2026 yılında 101,6 milyar TL olan Cari Transferler bütçesinin 2027'de tam 280 milyar TL'ye fırlayacağını ortaya koydu.

Birgün'den Mustafa Bildircin'in haberine göre AK Parti hükümetleri döneminde özellikle büyük ölçekli altyapı yatırımlarında olağan bir finansman yöntemi haline getirilen Yap-İşlet-Devret (YİD) projeleri, kamunun kendi öz kaynakları yerine özel sektör sermayesiyle inşa ettirildi. Ancak bu projeler için plansız ve öngörüsüz şekilde verilen geçiş, yolcu ve hasta garantileri bütçe dengelerini sarsmaya başladı.

YİD projelerine yapılan garanti ödemelerinin hangi bütçe kaleminden karşılandığına dair tartışmalar, 2019 yılındaki bütçe görüşmelerinde dönemin Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Cahit Turhan'ın açıklamalarıyla netlik kazanmıştı. Muhalefetin bütçenin gizlendiği yönündeki eleştirilerine yanıt veren Bakan Turhan, ödemelerin doğrudan "Hane halkına yapılan transferler" kalemi altından yapıldığını itiraf etmişti. Bu açıklamanın ardından mercek altına alınan mali raporlar, kamunun sırtına binen yükün ağırlığını ortaya koydu.

8 Yılda Müteahhitlere 370 Milyar Liradan Fazla Aktarıldı

Karayolları Genel Müdürlüğü’nün mali verilerine göre, Ocak 2018 ile Haziran 2026 dönemini kapsayan süreçte bütçeden müteahhitlerin kasasına toplamda 370,4 milyar TL kaynak aktarıldı. Bu devasa ödemenin sadece 49,6 milyar liralık bölümü ise 2026 yılının ilk altı ayında (Ocak-Haziran) gerçekleştirildi.

Yıldan yıla yapılan garanti ödemelerinin katlanarak artış grafiği ise şu şekilde gerçekleşti:

2018-2019 Dönemi: 8,5 milyar TL
2020-2021 Dönemi: 24,3 milyar TL
2022-2023 Dönemi: 93,2 milyar TL
2024-2025 Dönemi: 145,2 milyar TL
2026 (İlk 6 Ay): 49,6 milyar TL

Önümüzdeki Üç Yılda Rekor Ödenek Ayrılacak

Bütçedeki Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) ve YİD projelerinin yarattığı kara deliği en somut haliyle ortaya koyan veri ise 2027-2029 dönemi bütçe projeksiyonları oldu. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün müteahhitlere yapılan garanti ödemelerinde kullandığı "Hane Halkı ve İşletmelere Yapılan Transferler" programını da içeren Cari Transferler kalemi, önümüzdeki süreçte tarihi rekorlara imza atacak.

2026 yılında 101 milyar 681 milyon 429 bin TL seviyesinde olan Cari Transferler bütçesi, 2027 yılı için öngörülen 280 milyar TL ile neredeyse üç katına çıkacak. Gelecek yıllara yönelik tahminler ise bütçe faturasının her geçen yıl daha da ağırlaşacağını gösteriyor:

2027 Yılı Öngörüsü: 280 milyar TL 
2028 Yılı Öngörüsü: 358,2 milyar TL
2029 Yılı Öngörüsü: 446,6 milyar TL