Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye'nin ev sahipliğinde ilk kez düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında gerçekleştirilen "Küresel Finans Zirvesi" başlıklı oturumda konuştu.
Türkiye'nin mali duruşunun oldukça güçlü olduğunu belirterek "Deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen bütçe açığımız Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'ya (GSYH) oranla yaklaşık yüzde 3 seviyesinde." dedi.
Asıl sınavın iddialı hedeflere ulaşmak için gereken kaynakları bulabilmek olduğunu vurgulayan Şimşek, 2026'nın son derece zorlu bir yıl olduğunu söyledi.
2053 NET SIFIR HEDEFİ
Bakan Şimşek, yakın tarihin en büyük enerji arzı şokunun yaşandığına ve bunun oldukça önemli makroekonomik etkilerinin de olduğuna işaret ederek "Burada bizim için 2053 net sıfır hedefi tabii ki çok önemli. Buna odaklanıyoruz. Biz yükselen bir piyasayız, büyüyen bir ekonomiyiz dolayısıyla sürekli olarak büyümeye devam etmemiz gerekiyor ama büyürken karbondan arındırabilir misiniz kendinizi? Bu çok önemli. Yeşil sanayinizi oluşturabilir misiniz? Önümüzde duran sorunlar bunlar." diye konuştu.
"ENERJİ ALANINDA ÇOK İDDİALI HEDEFLER VAR"
Enerji açısından bakıldığında ise iki bileşen olduğuna değinen Şimşek, enerji tarafında çok iddialı hedeflerinin bulunduğunu ve 2040'a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgar enerjisini hedeflediklerini bildirdi.
"DEKARBONİZASYONA YATIRIM YAPMAK GEREKİYOR"
Şimşek, düşük karbonlu yolun kendileri için bir seçenek değil, bir zorunluluk olduğunu belirterek Türkiye'nin ihracatının yarısından fazlasının Avrupa'ya olduğunu ve bu yüzden dekarbonizasyona yatırım yapmaları gerektiğini anlattı.
“İDDİALI HEDEFLERE ULAŞMAK İÇİN YALNIZCA KAMU KAYNAKLARI YETERLİ OLMAYACAK”
Buradaki asıl zorluğun hem ucuz hem de temiz enerjiyi üretebilmek olduğuna dikkati çeken Şimşek, şöyle devam etti:
"Sanayinin karbondan arındırılması mümkün mü? Biz bunun gerçekleştirilebileceğine inanıyoruz ancak burada yanıtlanması gereken temel sorular, bunun ne kadara mal olacağı ve finansmanının nasıl sağlanacağı. Yapılan hesaplamalar bu hedef doğrultusunda yaklaşık 300 milyar dolarlık bir kaynağa ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin mali duruşu oldukça güçlü. Deprem sonrası altyapının yeniden inşası için 100 milyar doların üzerinde harcama yapılmasına rağmen bütçe açığımız Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'ya oranla yaklaşık yüzde 3 seviyesinde. Kamu borcumuzun GSYH'ye oranı da yaklaşık yüzde 22 ile oldukça mütevazı bir düzeyde. Dolayısıyla önemli bir mali hareket alanına sahibiz ancak bu iddialı hedeflere ulaşmak için yalnızca kamu kaynaklarının yeterli olmayacağını düşünüyoruz."
"DÜNYA BANKASI, EBRD VE IFC GİBİ KURULUŞLARIN DAHİL OLMASI BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR"
Bakan Şimşek, bu nedenle Dünya Bankası ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) gibi çok taraflı kalkınma bankalarının desteğine ihtiyaçlarının olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Buradaki amaç, yalnızca bu kuruluşlardan kredi temin etmek değil, farklı kaynaklardan özel sermayeyi harekete geçirmek ve yatırımların risklerini azaltmak. Çok taraflı kalkınma bankaları, teminat sağlayarak ve riskleri üstlenerek özel sektör yatırımlarının önünü açabilir. Dünya Bankası, EBRD ve IFC gibi kuruluşların bu sürece ortak olarak dahil olması büyük önem taşıyor. Türkiye'nin bu hedefleri gerçekleştirmek için güçlü bir mali konumu ve yeterli hareket alanı bulunuyor."
"ENERJİ, TÜRKİYE'NİN CARİ AÇIĞININ BÜYÜK BİR KISMINA TEKABÜL EDİYOR"
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Türkiye'nin birincil enerji kaynaklarının yüzde 70’inden fazlasının ithal edildiğini kaydederek, bunun cari açığın büyük bir kısmına tekabül ettiğini dile getirdi. Son 10 yıl içerisinde Türkiye'nin petrol ve doğalgaz ithal etmek için yaklaşık 600 milyar dolar ödediğine işaret eden Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:
"(Bu) Brüt dış borcumuzdan daha yüksek. Dolayısıyla enerji sistemimize baktığımızda, yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmamız gerektiği açık. Bu, ekonomik dayanıklılığımızı da güçlendirecek. Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımlarımızı sürdürmeye devam edeceğiz. Bunun ekonomik gerekçesi son derece açık. Enerji sistemimizi karbondan arındırırken aynı zamanda elektrifikasyonu yaygınlaştırmaya yöneliyoruz.
Böylece enerji ithalatına bağımlılığımızı ve makrofinansal risklerimizi azaltırken dayanıklılığımıza ve rekabet gücümüze yatırım yapıyoruz. Bu dönüşüm sayesinde sanayimize daha uygun maliyetli ve rekabetçi fiyatlarla enerji sunabiliyoruz. Bununla birlikte, önümüzdeki dönemde atılması gereken daha pek çok adım bulunuyor."
EBRD, TÜRKİYE'NİN YEŞİL ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNE BUGÜNE KADAR 14 MİLYAR EURO YATIRIM YAPTI
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Başkanı Odile Renaud-Basso, burada yaptığı konuşmada, Türkiye'nin EBRD için önemli bir çalışma ortağı olduğunu vurgulayarak yatırım açısından da bankanın, en fazla yatırım yaptığı ülkelerin başında geldiğini söyledi. Bugüne kadar Türkiye'ye yaptıkları yatırımların yarısından fazlasına tekabül eden 14 milyar euroyu yeşil enerjiye ayırdıklarını kaydeden Renaud-Basso, bunun kendileri için en büyük öncelik olduğunu dile getirdi.
Renaud-Basso, doğrudan yatırımlarında en önemli önceliklerinin yeşil dönüşümü sağlamak olduğuna işaret ederek, "Türkiye'de bazen zorlu dönemler de oldu. Her seferinde Türkiye'nin enerji kapasitesinin ve ekonomisinin ne kadar dayanıklı olduğunu gördük. Aynı zamanda ekonomik aktörlerin çevikliğini gördük, insanların ne kadar esnek olabildiğini gördük ve sürekli olarak ülkeyi büyütmeye, geliştirmeye nasıl katkı sağladıklarını gördük. İleriye dönük olarak baktığımızda amacımız gerçekten ülkeyi desteklemeye devam etmek, daha yeşil olması, ekonomik dönüşümün sağlanması ve ekonomik modelin dönüştürülmesi için desteklemek." diye konuştu.
“2040'A KADAR 175 GİGAVAT GÜNEŞ VE RÜZGAR ENERJİSİ ÇOK İDDİALI BİR HEDEF”
Türkiye'nin 2040'a kadar 175 gigavat güneş ve rüzgar enerjisi hedefine değinen Renaud-Basso, bunun çok iddialı bir hedef olduğunu bildirdi.
Renaud-Basso, doğal afetlerin arttığına dikkati çekerek kuraklığın, sıcak hava dalgalarının ve yangınların arttığını belirtti.
"TEKNOLOJİ ÇOK DAHA UCUZ HALE GELDİ"
Teknolojinin çok hızlı bir şekilde dönüştüğünü ve çok daha ucuz hale geldiğini kaydeden Renaud-Basso, konuşmasını şöyle tamamladı:
"Yenilenebilir enerji artık daha ucuz. Yeni elektrik üretim kapasitesini geliştirmek istiyorsanız paranızın karşılığını en iyi yenilenebilir enerjide alabiliyorsunuz ve Türkiye'de gerçekten rüzgar ve güneş potansiyeli çok yüksek. Aynı zamanda jeopolitik duruma da baktığımızda bunu görüyoruz. Enerji fiyatlarında gerçekten çok büyük bir dalgalanma var. Dolayısıyla bu bir bağımlılık yaratıyor. Bütün ekonomi için riske yol açıyor. Dolayısıyla bu ek bir teşvik oluşturuyor ve Türkiye gibi ülkelerde bunu görüyoruz ama aynı zamanda bunun ötesinde de görüyoruz. Gelişen ve kalkınan ülkelerin çoğunda bunu görüyoruz.
Hepsinde bu hedef var ve aynı zamanda bunun ekonomik büyüme ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma için ne kadar önemli olduğunu herkes anladı. Bu hem çevre hem halk hem de rekabetçilik için daha iyi olacak. Paris'teki COP'tan 10 yıl sonra gerçekten uygulamaya odaklanmak çok önemli. Gerçekten doğru projelere ve stratejik planlamaya yatırım yapılması gerekiyor."