Cezai ehliyet yaşı düşüyor, indirim de kalkıyor! Çocuk suçlarında yeni model

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu, yeni bir model üzerinde çalışıyor. Çocuk adalet sistemini kökten değiştirecek olan raporda, çocuk adaletine yönelik müstakil bir kanun teklifine temel oluşturması bekleniyor. Yeni düzenleme ile birlikte, cezai ehliyet yaşının 10 olarak ele alınması ve özellikle cinayet, cinsel saldırı gibi ağır suçlarda failler için daha ağır ve indirimsiz cezaların öne çıkması öngörülüyor. Bu yaş grubundaki çocuklara doğrudan hapis cezası yerine kademeli yaptırım modeli uygulanacak.

TBMM Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu, cezai ehliyet yaşını 10'a indirmeyi ve ağır suçlarda daha ağır cezalar öngören yeni bir çocuk adalet sistemi modeli üzerinde çalışıyor.

Yeni modelde cezai ehliyet yaşı 10 olarak ele alınacak ve özellikle cinayet, cinsel saldırı gibi ağır suçlarda failler için daha ağır ve indirimsiz cezalar öngörülüyor.

On altı yaşın altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda mahkemeler, ebeveynlere çeşitli yükümlülükler getirebilecek ve yükümlülüklere uymayan ailelere idari para cezası ve bazı durumlarda hapis cezası uygulanabilecek.

Ağır suçlarda çocukların indirimden yararlandırılmaması hedefleniyor ve mala zarar verme, hırsızlık gibi suçları çocuklar üzerinden örgütlü işleyenlere yönelik cezalar ağırlaştırılacak.

Modelde 'diversiyon' benzeri uygulamalarla çocukların mahkemeye çıkmadan önce rehabilitasyon süreçlerine dahil edilmesi hedefleniyor.
Komisyonun araştırmasına göre, suça sürüklenen çocukların yüzde 60'ı işledikleri suçun kanuni sonuçlarından habersiz.

AİLELERE DE CEZA YAĞACAK

Mahkeme süreci son çare olarak görülürken, öncesinde koruyucu ve onarıcı mekanizmalar devreye alınacak. Modelin, cezalandırmadan çok çocukların korunması, suçtan uzak tutulması ve yeniden topluma kazandırılmasını esas alan bütüncül bir yaklaşım içermesi planlanıyor. Yeni modelde ailelerin sorumluluğu artırılıyor. On altı yaşın altındaki bir çocuğun suça karışması durumunda mahkemeler, ebeveynlere çeşitli yükümlülükler getirebilecek. Çocuğun denetimi, belirli saatlerde evde bulunmasının sağlanması ve rehabilitasyon süreçlerine katılım gibi sorumlulukların yanı sıra, yükümlülüklere uymayan ailelere idari para cezası ve bazı durumlarda hapis cezası uygulanması da gündemde.

CEZALAR YETİŞKİN GİBİ UYGULANACAK YA DA İNDİRİM OLMAYACAK

Yeni yaklaşımda özellikle cana kast, cinayet ve tecavüz gibi ağır suçlarda faillerin cezalarının yetişkinler gibi uygulanması veya en azından indirimlerden yararlandırılmaması planlanıyor. Böylece ağır suçlarda “çocuk” olmanın cezada otomatik bir indirim sebebi olmaması hedefleniyor. Mala zarar verme, hırsızlık ve gasp gibi suçları çocuklar üzerinden örgütlü şekilde işleyenlere yönelik cezaların ağırlaştırılması planlanıyor. İhmali bulunan ailelerin de cezasız kalmaması öngörülüyor. Modelde ‘diversiyon’ benzeri uygulamalarla çocukların mahkemeye çıkmadan önce rehabilitasyon süreçlerine dâhil edilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda çocukların mağdurdan özür dilemesi, zararı karşılaması, eğitim programlarına katılması ve topluma kazandırılmasına yönelik adımlar atılacak.

ÇOCUKLARIN YÜZDE 60’I SUÇ İŞLEDİĞİNİN FARKINDA DEĞİL

Meclis Komisyonunun 607 tutuklu ve hükümlü çocuk ile yapılan “Suça Sürüklenen Çocuk Profili Araştırması”na çocukların suç bilincine sahip olmadıkları ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 60’ı, işledikleri suçun kanuni sonuçlarını önceden bilselerdi bu suçu işlemeyeceklerini söyledi. Rapor, suça sürüklenen çocuk profilinde eğitimden kopuş, madde kullanımı ve riskli sosyal çevrenin temel belirleyici olduğunu ortaya koydu. Ankete katılan çocukların yüzde 51,1’inin okulu bıraktığı, yaklaşık yarısının ise hiç okula devam etmediği belirlendi. Çalışmada, çocukların yüzde 40’ı ev dışında en az bir defa fiziki şiddete maruz kaldığını, yüzde 26,9’u ise hayatında en az bir kere silah ya da bıçakla tehdit edildiğini belirtti. Yaklaşık yüzde 10’unun cinsel şiddet tecrübesi yaşadığı da rapora yansıdı.