Çoluk çocuk yargı önünde: TCK 299-301 çocuklara döndü

Türkiye’de Temmuz 2018’de yaşanan rejim değişikliğinin ardından Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 299’uncu ve 301’inci maddeleri kapsamındaki yargılama dosyası sayısı çarpıcı şekilde arttı. TCK’nin, “Devletin Egemenlik Alametlerine ve Organlarının Saygınlığına Karşı Suçlar” başlığı altında yer alan ve “Cumhurbaşkanına hakaret” suçunu da kapsayan maddeleri kapsamında her yıl binlerce kişinin hâkim karşısına çıkarıldığı görüldü.

Başkanlık sistemine geçilen 2018 yılı itibarıyla “Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a hakaret ettiği” gerekçesiyle çok sayıda yazar, gazeteci, yurttaş ve siyasetçi hakkında TCK 299 ve TCK 301 maddeleri uyarınca dava açıldı. Adalet Bakanlığı’nın verileri, “İfade özgürlüğünün önündeki en büyük engellerden ikisi” olarak nitelendirilen TCK 299 ve TCK 301 maddeleri uyarınca yargılananlar için yüzlerce çocuğun da yer aldığını ortaya koydu.

ÇOCUKLARA HÜKÜM

2025 yılında ceza mahkemelerinde 309 çocuk hakkında TCK 299 ve TCK 301 uyarınca dosya açıldığı öğrenildi. Çocuklara yönelik dosyalarda isnat edilen suç sayısı ise 316 ile ifade edildi. Cumhurbaşkanına hakaret ettiği ya da “Hükümeti aşağıladığı” gerekçesiyle yüzlerce çocuk hüküm giydi.

Toplumsal muhalefete yönelik baskının giderek derinleştiği 2025 yılında, TCK 299 ve 301’inci maddeleri kapsamında hakim karşısına çıkarılan 55 çocuk hakkında mahkumiyet kararı verildi. 2025’te 152 çocuk hakkında, “TCKK 299-301’e muhalefetten” verilen cezaların, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulaması uyarınca ertelendiği belirtildi.

***

ON BİNLERCE DOSYA

Cumhurbaşkanına hakaret iddiasını da içeren TCK 299 ve 301 kapsamında Cumhuriyet Başsavcılıklarındaki dosyaların sayısı da her geçen yıl katlanarak artıyor. TCK 299 ve 301 kapsamındaki dosya sayısı, 2020-2025 döneminde ise yıllara göre şöyle sıralanıyor:

• 2020: 44 bin 717
• 2021: 48 bin 69
• 2022: 51 bin 77
• 2023: 53 bin 583
• 2024: 56 bin 459
• 2025: 59 bin 780