İkinci el araç piyasasında dijital teknolojilerin kötüye kullanılması yeni bir risk oluşturuyor. Yapay zekâ yardımıyla eski ekspertiz raporlarının değiştirilmesi, araçlardaki önemli kusurların gizlenmesi ve belgelerin güncelmiş gibi gösterilmesi, otomobil satın almak isteyenleri yanıltabiliyor.
Oto ekspertiz merkezi işletmecisi Nihat Peldek, bazı kötü niyetli satıcıların araçların mevcut durumunu olduğundan daha iyi göstermek için raporlar üzerinde dijital değişiklikler yapabildiğini belirtti. Peldek, ilan sitelerinde paylaşılan ekspertiz belgelerinin tek başına güvence olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak alıcılara satın alma öncesinde yeniden kontrol yaptırmaları çağrısında bulundu.
Yapay zekâyla sahte ekspertiz raporu nasıl hazırlanıyor?
İkinci el otomobil ilanlarında yer alan ekspertiz belgelerinin değiştirilmesi, alıcıların aracın gerçek durumunu anlamasını zorlaştırabiliyor. Eski raporların tarihinin güncellenmesi, motorla ilgili sorunların gizlenmesi ya da boyalı ve değişen parçaların raporda farklı gösterilmesi gibi yöntemlerle yanıltıcı belgeler hazırlanabildiği belirtiliyor.
Nihat Peldek, bazı raporlarda büyük kusurların gizlenirken bir veya iki küçük kusurun özellikle bırakılabildiğine dikkat çekti. Bu yöntemle belgenin daha inandırıcı gösterilebildiğini ifade eden Peldek, daha önce ekspertiz yapıldığına ilişkin bir belge sunulmasının aracın mevcut durumunu garanti etmediğini kaydetti.
Bu nedenle alıcıların, satıcının sunduğu raporla yetinmemesi ve aracı kendi seçtikleri güvenilir bir ekspertiz merkezinde yeniden inceletmesi önem taşıyor.
Araçtaki kusurlar yalnızca belge üzerinden anlaşılamıyor
Ekspertiz işleminin fiziksel kontrollerle ve farklı alanlarda uzmanlaşmış kişiler tarafından yapılması gerektiğini belirten Peldek, yapay zekâyla düzenlenmiş bir belgenin kapsamlı araç incelemesinin yerini tutamayacağını söyledi.
Peldek, kendi işletmelerinde kaporta ve mekanik alanlarının yanı sıra hava yastığı sistemleri, kilometre kontrolleri ve bilgisayarlı incelemelerle ilgilenen çalışanların bulunduğunu aktardı. Araçtaki farklı sistemlerin ayrı ayrı değerlendirilmesinin önemine işaret eden Peldek, satın alma kararından önce ayrıntılı kontrol yapılmasını tavsiye etti.
Aracın teslim alınmasından hemen önce veya aynı gün ekspertiz yaptırılması, sonradan ortaya çıkabilecek sorunların ve olası maddi mağduriyetlerin önüne geçilmesine yardımcı olabilir.
İkinci el araç alırken hasar ve kilometre kayıtlarını kontrol edin
Otomobil satın almadan önce yalnızca ekspertiz raporuna değil, aracın geçmişine ilişkin diğer belgelere de bakılması gerekiyor. Peldek, alıcıların araç başında inceleme yapmadan önce hasar kaydı, değişen parçalar ve geçmiş kilometre bilgileri hakkında araştırma yapmasını önerdi.
Özellikle şu bilgilerin doğrulanması önem taşıyor:
Hasar geçmişi: Aracın daha önce karıştığı kazalar ve hasar kayıtları
Değişen parçalar: Kaza veya hasar nedeniyle yenilenen parçalar
Kilometre bilgisi: Geçmiş kayıtlarla mevcut kilometrenin tutarlılığı
Bakım geçmişi: Bakımların hangi servislerde yapıldığı ve son bakım tarihi
Fatura ve belgeler: Yapıldığı belirtilen bakım ve onarımların kayıtları
Araç geçmişi: Önceki sahipleri ve el değiştirme sayısı
Yedek anahtar: Aracın yedek anahtarının bulunup bulunmadığı
Bakım kayıtlarının da gerçeği yansıtıp yansıtmadığı araştırılmalı. Kilometre bilgilerinin değiştirilmesiyle yanıltıcı bakım geçmişleri oluşturulabileceğine dikkat çeken Peldek, özellikle triger bakımı gibi önemli işlemlerin yapıldığına ilişkin beyanların belgeler üzerinden doğrulanması gerektiğini belirtti.
Kışlık bakım, antifriz ve motor yağı da gözden geçirilmeli
İkinci el araç alırken otomobilin hasar ve kilometre geçmişinin yanı sıra mekanik durumu ve bakım alışkanlıkları da değerlendirilmelidir. Özellikle soğuk havaların etkili olduğu bölgelerde kış lastiklerinin durumu, antifriz kullanımı, motor yağı ve kayışların özellikleri kontrol edilmelidir.
Peldek, daha önce antifriz kullanılmamış araçlara sonradan antifriz eklenmesinin bazı durumlarda sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu. Soğutma sistemindeki kireçlenme ve tıkanıklıkların açılmasıyla su kaçaklarının ortaya çıkabileceğini belirten Peldek, bu tür sorunların motorun hararet yapmasına neden olabileceğini ifade etti.
Araçların bakım geçmişinin incelenmesi ve gerekli işlemlerin uzman kişilerce yapılması, ilerleyen dönemde ortaya çıkabilecek masrafların azaltılması açısından önem taşıyor.
Uzmanlardan ikinci el araç alacaklara uyarı
İkinci el otomobil satın almayı düşünenlerin ilanlarda paylaşılan ekspertiz raporlarını kesin kanıt olarak kabul etmemesi gerekiyor. Belgenin yeni tarihli görünmesi de aracın mevcut durumunun doğru şekilde yansıtıldığını tek başına göstermiyor.
Uzmanlar, alıcıların hasar ve kilometre sorgulamalarını yapmasını, bakım belgelerini doğrulamasını ve satın alma öncesinde araç için bağımsız, güncel bir ekspertiz incelemesi talep etmesini öneriyor. Böylece yapay zekâyla hazırlanmış olabilecek yanıltıcı belgeler nedeniyle yaşanabilecek maddi kayıpların önüne geçilmesi hedefleniyor.