Kıbrıs Barış Harekâtı'nın 52. Yılı: “Ayşe Tatile Çıksın” Parolasıyla Başlayan Tarihi Operasyon

Akdeniz’in en stratejik noktalarından biri olan Kıbrıs’ta dengeleri değiştiren Kıbrıs Barış Harekâtı'nın üzerinden 52 yıl geçti. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 20 Temmuz 1974’te başlattığı harekât, Kıbrıs Türklerinin güvenliğini sağlamak ve Ada’daki anayasal düzeni yeniden tesis etmek amacıyla gerçekleştirildi. Tarihe geçen “Ayşe tatile çıksın” parolası ise operasyonun en dikkat çeken simgelerinden biri oldu.

Kıbrıs'ta Osmanlı Döneminden İngiliz Yönetimine Uzanan Süreç

1571 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilen Kıbrıs, yaklaşık üç asır boyunca Osmanlı hâkimiyetinde kaldı. Ancak 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından İngiltere’ye bırakılan Ada, Birinci Dünya Savaşı sırasında 5 Kasım 1914’te resmen ilhak edildi.

1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması ile Kıbrıs’ın yönetimi tamamen İngiltere’ye geçti. İngiliz idaresi döneminde Rum toplumunun Yunanistan’a bağlanma hedefi olan “Enosis” düşüncesi güç kazandı ve Ada’daki gerilim giderek arttı.

Türkiye, Yunanistan ve İngiltere arasında yürütülen görüşmeler sonucunda 1959 yılında iki toplumlu Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulması kararlaştırıldı. Anlaşma kapsamında üç ülke, Kıbrıs’ın garantör devletleri olarak belirlendi.

Kanlı Noel Olayları ve Kıbrıs Türklerine Yönelik Saldırılar

1960’lı yıllarda Ada’da yaşayan Türk toplumu, Rum örgütü EOKA’nın saldırılarıyla karşı karşıya kaldı. 20 Aralık 1963’te başlayan ve tarihe “Kanlı Noel” olarak geçen olaylarda yüzlerce Kıbrıs Türkü hayatını kaybetti, çok sayıda köy boşaltıldı.

24 Aralık 1963’te Lefkoşa’nın Kumsal bölgesinde yaşanan ve “Banyo Katliamı” olarak anılan saldırıda, Türk Alayı’nda görev yapan Binbaşı Nihat İlhan’ın eşi Mürüvvet İlhan ile çocukları Murat, Kutsi ve Hakan öldürüldü.

Ada’daki gerilim, yıllar boyunca artarak devam etti ve Kıbrıs Türk toplumunun güvenliği en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi.

Mehmetçik 20 Temmuz 1974'te Kıbrıs'a Çıktı

Dönemin Başbakanı Bülent Ecevit ve Başbakan Yardımcısı Prof. Dr. Necmettin Erbakan’ın liderliğindeki hükümetin aldığı karar doğrultusunda, Türk Silahlı Kuvvetleri 20 Temmuz 1974 sabahı Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı.

Türk birlikleri Girne kıyılarına çıkarma yaparken, hava indirme birlikleri Lefkoşa çevresine ulaştı. Kıbrıslı Türk mücahitlerle birlikte hareket eden Mehmetçik, kısa sürede Girne ile Lefkoşa arasındaki bağlantıyı sağladı.

Birleşmiş Milletler’in ateşkes çağrısının ardından ilk aşama 22 Temmuz’da durduruldu.

Tarihe Geçen Parola: “Ayşe Tatile Çıksın”

Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ikinci safhasının başlamasını sağlayan “Ayşe tatile çıksın” mesajı, Türk siyasi tarihinin en bilinen parolalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Paroladaki “Ayşe”, dönemin Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in kızı Ayşe Güneş’i temsil ediyordu. Cenevre görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanması halinde Ankara’ya iletilmek üzere belirlenen bu mesajın ardından, 14 Ağustos 1974’te ikinci harekât başlatıldı.

Türk birlikleri, Lefkoşa, Girne ve Gazimağusa hattında ilerleyerek Kıbrıs Türklerinin güven içinde yaşayabileceği bir bölge oluşturdu.

Harekât Sonrası KKTC Kuruldu

16 Ağustos 1974’te sona eren harekâtla birlikte Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması engellenirken, Ada’daki Türk varlığı güvence altına alındı.

Harekâtın ardından 1975 yılında Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. 15 Kasım 1983 tarihinde ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşu ilan edildi.

Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında Türk Silahlı Kuvvetleri 498 şehit verdi. Aradan geçen yıllara rağmen, harekâtta görev alan Mehmetçikler ile dönemin siyasi ve askerî isimleri Türkiye ve Kuzey Kıbrıs’ta saygıyla anılmaya devam ediyor.