Sosyal medyada Influencer ve yapay zeka reklamlarında yeni dönem başlıyor

Türkiye'de dijital pazarlama ve sosyal medya reklamcılığı ekosistemini yakından ilgilendiren çok kritik bir yasal düzenleme hayata geçiyor.

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan son değişiklikler, 1 Ağustos tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girecek. Bu yeni dönemle birlikte dijital platformlarda şeffaflık artarken, özellikle çocukların dijital ayak izlerinin korunması hedefleniyor.

Influencer Paylaşımlarına Şeffaflık Geliyor

Sosyal medya fenomenleri (influencer'lar) tarafından yapılan tüm tanıtım ve yönlendirmelerde "reklam" ibaresinin kullanılması artık yasal bir zorunluluk olacak. Örtülü reklam döneminin önüne geçilmesi planlanıyor.

Yapay Zeka İçerikleri Açıkça Belirtilecek

Reklam kampanyalarında veya tanıtımlarda kullanılan içerikler eğer yapay zeka (AI) teknolojileri ile üretilmişse, bu durumun tüketiciye açıkça ve anlaşılır bir şekilde bildirilmesi zorunlu tutulacak.

Çocuklara Yönelik Hedefli Reklamlara Yasak

Yeni yönetmeliğin en hassas maddelerinden biri de çocukların korunması oldu. Çocukların kişisel verileri kullanılarak, algoritmalar üzerinden onlara özel hedefli reklam gösterilmesi uygulaması tamamen yasaklanıyor.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, "Ticaret Bakanlığı tarafından, dijitalleşmeyle birlikte daha fazla reklam ve ilana maruz kalan tüketicilerin aldatıcı reklamlara karşı daha etkin korunması amacıyla hazırlanan ve 1 Temmuz 2026 tarihinde 33297 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 'Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik', 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. Söz konusu düzenlemelerle; hedefli reklamcılıktan yapay zeka ile oluşturulan reklamlara, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan tanıtımlardan indirimli satış reklamlarına kadar birçok alanda tüketicilerin korunmasına yönelik yeni kurallar uygulamaya alınacaktır. Tüketicilerin çevrim içi davranışları ve kişisel verilerinin analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriklerinin sunulduğu hedefli reklamcılık uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre reklam verenler, reklamın hangi kriterler kullanılarak tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay ulaşılabilir bilgileri tüketiciye sunmaları şartıyla bu tür reklam uygulamalarını gerçekleştirebilecektir" denildi.

Getirilen yeni kurallara ilişkin, "Çocuklara yönelik olarak kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması yasaklanmıştır. Kamuoyunda influencer olarak bilinen sosyal medya etkileyicileri tarafından gerçekleştirilen paylaşımlarda; herhangi bir kazanç, indirimli ürün veya hizmet ya da bir etkinliğe katılım yoluyla menfaat elde edilmesi durumunda, söz konusu paylaşımlarda açıkça reklam niteliğinin anlaşılmasını sağlayacak şekilde 'reklam' veya 'tanıtım' ibarelerinin kullanılması zorunlu hale getirilmiştir. Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacaktır. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son on gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecektir. Meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacaktır" ifadelerine yer verildi.

Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağı genişletilerek, yasa dışı şans oyunlarının da yasak kapsamına alındığı belirtilerek, "1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek söz konusu düzenlemelerle tüketicilerimizin daha etkin korunması sağlanacaktır. Ticaret Bakanlığı; tüketicileri yanıltan, bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden ve haksız rekabete yol açan reklam ve ticari uygulamalara karşı yoğun ve yaygın denetimlerini kararlılıkla sürdürmektedir. Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürülmüştür. Bu süre içerisinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacaktır. Reklamlarda yapay zeka teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutulmuştur. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zeka teknolojileri kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, bir mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği izlenimi verdiği ya da tavsiyede bulunduğu reklamların yapılması yasaklanmıştır" denildi.

Açıklamada ayrıca şöyle denildi:

"Çevresel beyan içeren reklamlarda 'çevre dostu' gibi genel içerikli kavram ve ibarelerin açıklama yapılmadan kullanılması yasaklanmıştır. Çevresel beyanların, mal veya hizmetlerin yaşam döngüsünün hangi aşamasına ilişkin olduğunun belirtilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Ayrıca çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen sertifika ve onayların; yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanması zorunlu tutulmuştur. Takviye edici gıdaların, normal beslenme kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılması yasaklanmıştır. Bu ürünlerin, sağlık beyanı kapsamına giren hususlar hariç olmak üzere karşılaştırmalı reklamı yapılabilecektir. Ticari reklam ve ilanlarda, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliğinin istismar edilmesinin önlenmesi amacıyla akademik unvanların yanıltıcı ve aldatıcı şekilde kullanılamayacağına ilişkin hüküm yönetmeliğe eklenmiştir. Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacaktır. Ayrıca değerlendirmelerin mal, hizmet, teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı yayımlanması durumunda, bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık, anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla ulaşılabilir şekilde yer verilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Ticaret Bakanlığı, 1 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek olan bu yeni düzenlemelerle; tüketici haklarının korunması, piyasa şeffaflığının artırılması ve aldatıcı ticari uygulamalarla mücadelesini aynı kararlılıkla sürdürecektir."