Sosyal medyada yaptığınız içki paylaşımı yüzünden size de ceza kesilebilir!

Türkiye'de dijital mecraların ve sosyal medyanın kullanım alanının genişlemesiyle birlikte, alkol içerikli paylaşımlara yönelik yasal yaptırımlar ve denetim mekanizmaları en üst seviyeye çıkarıldı.

Başta influencerlar olmak üzere tüm sosyal medya kullanıcılarının paylaşımlarını mercek altına alan kurumlar, ticari tanıtım, gizli sponsorluk, özendirme veya örtülü reklam olarak değerlendirilen her türlü içeriğe göz açtırmıyor. Yasaları ihlal ettiği tespit edilen hesaplara ve markalara Reklam Kurulu tarafından çok ciddi idari para cezaları tebliğ ediliyor.

Yasal mevzuatın temelini oluşturan 4250 sayılı Kanun, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve bu kanunlara istinaden alınan Reklam Kurulu kararları, alkollü ürünlerin reklam, tanıtım ve sponsorluk faaliyetlerini kesin bir dille yasaklıyor. Bu kapsamda, sosyal medya platformları üzerinde alkol markalarının reklamını yapmak, sponsorlu gönderiler yayınlamak veya influencerlar aracılığıyla örtülü iş birlikleri düzenlemek tamamen hukuka aykırı kabul ediliyor.

Sosyal medyada alkol paylaşırken farkında olmadan yasal sınıra takılmak oldukça kolay. Mevzuata göre, yapılan paylaşımlarda alkol ürünlerine ait marka isimlerinin etiketlenmesi, ürünün satış fiyatının verilmesi, herhangi bir bayi veya marketteki indirimlerin ya da hediye kampanyalarının duyurulması doğrudan yaptırım gerekçesi sayılıyor.

Bunun yanı sıra, paylaşımlarda yer alan sözel ifadeler de radara takılıyor:

"Mutlaka denemelisiniz", "Harika bir şarap" veya "Hafta sonunun en iyi eşlikçisi" gibi özendirici, tüketimi teşvik edici yorumların kullanılması yasa dışı reklam kapsamında değerlendiriliyor.

Ürünün logosunu, ambalajını veya şişe tasarımını belirgin şekilde ön plana çıkaran paylaşımlar "örtülü reklam" olarak doğrudan ceza listesine ekleniyor.

Görsel Sunum Biçimleri: Marka adı açıkça görünmese dahi, şişeyi özellikle kameraya doğru çevirmek, onu ekranın odak noktası haline getirmek, kadehe içki doldurma sahnelerini yavaş çekim (slow-motion) veya sinematik filtrelerle estetik bir şekilde sunmak "tüketime özendirme" olarak kabul edilerek idari yaptırımlara yol açabiliyor. Alkolün lüks, başarı, eğlence, zenginlik veya keyifli yaşam standartlarıyla ilişkilendirilerek sunulması da risk katsayısını en üst düzeye çıkarıyor.

Kişisel ve Ticari Olmayan Paylaşımlarda İnce Çizgi Nerede?

Sosyal medya kullanıcılarının en çok merak ettiği konulardan biri de kişisel hesaplardan yapılan paylaşımların yasal statüsü. Yasal mevzuata göre, ticari bir amaca hizmet etmeyen ve reklam unsuru taşımayan kişisel paylaşımlar genel olarak yasal bir engel teşkil etmiyor.

Örneğin, bir yemek masasında veya arkadaş toplantısında arka planda kadeh ya da alkol bulunması tek başına bir ihlal olarak görülmüyor. Markası net olarak anlaşılmayan şişe görselleri, ev veya restoran gibi doğal ortamlarda çekilen ticari niteliksiz kişisel tüketim anları ve dinlenilen şarkıların sözlerinde geçen alkol isimleri yasal yasağın dışında kalıyor. Ancak buradaki en hassas nokta "sunum biçimi" olarak öne çıkıyor. Bireysel bir paylaşım olsa dahi, içeriğin sunuluş tarzında örtülü bir ticari amaç, bir markaya yönelik gizli yönlendirme veya aşırı özendirme unsurları sezildiği anda adli ve idari süreçler derhal başlatılıyor.