Karadeniz’de Sessiz Tehlike: ‘Görünmez Katil’

Prof. Dr. Coşkun Erüz, bu ağların 'görünmez sinsi katil' gibi on yıllarca avlanmaya devam ettiğini belirterek acilen temizlenmesi çağrısı yaptı. Karadeniz Teknik Üniversitesi, yeni projelerle mücadeleyi sürdürüyor.

Karadeniz’in Kırılgan Dengesi ve Görünmez Tehdit: Hayalet Ağlar

Gezegenin en sıra dışı deniz ekosistemlerinden biri olan Karadeniz, yüzeyinin altında benzersiz ve hassas bir dünya barındırıyor. Sularının %80'inden fazlası oksijensiz (anoksik) olan bu iç denizde, yaşam ince bir yüzey tabakasına sıkışmış durumda. Bu sınırlı yaşam alanını tehdit eden en önemli insan kaynaklı sorunlardan biri ise "hayalet ağlar". Terk edilmiş, kayıp veya atılmış dayanıklı plastik balıkçı ağları, deniz dibinde, kayalarda veya akıntılarla sürüklenerek on yıllarca varlığını sürdürüyor ve "görünmez katil" misali avlanmaya devam ediyor. Hamsiden nesli tehlikedeki mersin balığına, yunustan deniz kuşlarına kadar her türlü canlıyı öldürerek biyoçeşitliliğe büyük zarar veriyor.

Rakamlar Endişe Verici: Kirliliğin %85’i Plastik, Hayalet Ağlar Payı Büyük

Avrupa Çevre Ajansı (EEA) verileri, Karadeniz'deki deniz kirliliğinin %85'inin plastikten oluştuğunu ortaya koyuyor. Küresel olarak, bu plastik atığın yaklaşık %10'unun hayalet ağlar olduğu düşünülüyor. Bazı kritik bölgelerde ise bu oran çok daha yüksek; balıkçılık ekipmanları ve hayalet ağlar, deniz çöpünün yarısını oluşturabiliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) “BlackNets” projesi koordinatörü Prof. Dr. Coşkun Erüz, konunun ciddiyetine dikkat çekerek, "Kontrol dışı kalan bu ağlar, ortada görünmüyor olsa dahi, su içinde ve zeminde habitat ve ekosistem bozulmasına, biyoçeşitliliğin zarar görmesine neden oluyor. Denizlerde görünmez, sinsi katil gibiler" ifadelerini kullandı. Erüz, "Ortak deniz Karadeniz’i korumak her bireyin, kurum ve özellikle bu denizden geçim sağlayan balıkçıların görev ve sorumluluğudur" diyerek toplumsal farkındalık çağrısı yaptı.

Mücadele Sürecek: BlackNets Tamamlandı, Yeni Proje ROWER Yolda

Hayalet ağlarla mücadele için başlatılan uluslararası iş birliği projesi BlackNets, 2025 Aralık sonunda tamamlandı. Ancak KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi, mücadeleyi durdurmuyor. 2026 yılı itibarıyla Horizon ROWER projesi başlatılıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı iş birliğiyle hayalet ağ geri toplama çalışmaları planlanırken, diğer kurumların da desteğiyle toplumsal bilgi ve farkındalığın artırılması hedefleniyor. Uzmanlar, tek bir kayıp ağın bile yüzlerce kilo ağırlığında olabileceğini ve yıllarca zarar vermeye devam edebileceğini vurgulayarak, "Başka Karadeniz yok" uyarısıyla acil ve etkili adımların atılması gerektiğinin altını çiziyor.