Trabzon’un Kurtuluşunun 108. Yılı: 24 Şubat 1918’de Esaretten Özgürlüğe Uzanan Destan

Trabzon, Birinci Dünya Savaşı’nın en ağır bedellerinden birini ödeyen şehirlerden biri oldu. 1916’da Rus işgaliyle başlayan karanlık dönem, 24 Şubat 1918’de Türk ordusunun şehre girmesiyle sona erdi. Bugün Trabzon’un düşman işgalinden kurtuluşunun 108. yıl dönümü çeşitli etkinliklerle kutlanıyor; şehir, iki yıla yakın süren esaretin ardından yazdığı direniş destanını bir kez daha hatırlıyor.

Trabzon’un İşgali: 1916’da Başlayan Acı Dönem

Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte Rus orduları Doğu Karadeniz kıyılarına yöneldi. 17 Kasım 1914’te Rus donanmasının Trabzon’u bombardımana tutması, şehir için felaketin başlangıcı oldu. 1915 yılı boyunca süren bombardımanlar binlerce can kaybına ve büyük yıkıma neden oldu.

Rus kuvvetleri 24 Şubat 1916’da Rize’yi işgal etti. Ardından Of ve Sürmene düştü. 18 Nisan 1916’da işgal kuvvetleri Trabzon’a girdi. Böylece şehirde iki yıla yaklaşan esaret dönemi başladı. İşgal sürecinde ciddi tahribat yaşandı, halk göçe zorlandı, kültürel ve tarihi eserler yağmalandı. Trabzon arşivlerinin imha edilmesi ise dönemin en ağır kayıplarından biri olarak kayıtlara geçti.

Direniş ve Geri Dönüş: 24 Şubat 1918’de Kurtuluş

1917’de Rusya’da yaşanan Bolşevik İhtilali sonrası cephede dengeler değişti. 18 Aralık 1917’de imzalanan Erzincan Antlaşması’nın ardından Türk ordusu harekete geçti.

Trabzonlu Albay Hamdi Bey (Pirselimoğlu) komutasındaki 37. Tümen, Giresun’dan gelen 123. Alay ile takviye edilerek ilerlemeye başladı. 14 Şubat 1918’de Vakfıkebir, 18 Şubat’ta Akçaabat geri alındı. Nihayet 24 Şubat 1918’de Türk birlikleri Trabzon’a girdi.

Böylece Trabzon’un yaklaşık iki yıl süren esaret ve muhacirlik çilesi sona erdi.

Esaretin Ardından: Yıkım, Yoksulluk ve Yeniden Ayağa Kalkış

Kurtuluş sevincine rağmen şehir harabeye dönmüştü. Göçten dönen Trabzon halkı yıkılmış evler, yağmalanmış yapılar ve ekonomik çöküntüyle karşılaştı. Buna rağmen şehir kısa sürede toparlanma iradesi gösterdi.

Bugün 108 yıl sonra Trabzon, o zorlu günleri unutmadan; direnişi, fedakârlığı ve bağımsızlık ruhunu anıyor. 24 Şubat 1918, sadece bir kurtuluş tarihi değil; Trabzon’un kimliğini ve hafızasını şekillendiren bir dönüm noktası olarak hafızalardaki yerini koruyor.