Doğru beslenme böbrek taşı riskini azaltıyor

Böbrek taşı hastalığı, toplumda yaygın görülen ve ani gelen şiddetli ağrı ataklarıyla yaşam kalitesini derinden etkileyen bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Ancak uzmanlara göre, bu sorun büyük oranda önlenebilir nitelikte. İstinye Üniversitesi Medical Park Gaziosmanpaşa Hastanesi Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Cevdet Kaya, doğru beslenme ve yaşam tarzı değişiklikleriyle hastaların büyük bir kısmında taş oluşumunun önüne geçilebileceğini vurgulayarak, toplumu bilinçlendirecek kritik açıklamalarda bulundu.

Böbrek Taşı Nasıl Oluşur ve Kimler Risk Altında?
Prof. Dr. Kaya, taş oluşum mekanizmasını şu sözlerle özetledi: “İdrardaki kalsiyum, oksalat ve ürik asit gibi mineraller, yeterli sıvı alınmadığında yoğunlaşarak kristalleşiyor ve zamanla birleşip taşa dönüşüyor. Tüm vakaların yaklaşık %80'ini oluşturan kalsiyum oksalat taşları en sık görülen türdür.” Peki kimler daha fazla risk taşıyor? Prof. Dr. Kaya, yetersiz su tüketimini birinci sıradaki risk faktörü olarak işaret ederken, ailesinde taş öyküsü bulunanların, fazla tuz ve hayvansal protein tüketenlerin, obezite sorunu yaşayan ve hareketsiz bir yaşam süren bireylerin de yüksek risk grubunda yer aldığının altını çizdi.

Korunmanın Altın Kuralları: Su, Sitrat ve Doğru Kalsiyum
Prof. Dr. Cevdet Kaya, böbrek taşından korunmak için herkesin günlük hayatına entegre edebileceği basit ama etkili öneriler sıraladı. İlk ve en önemli kural, yeterli sıvı alımı. Günde ortalama 1,5-2 litre su tüketerek idrar renginin açık sarı veya renksiz olması hedeflenmeli. Tuz tüketiminin kısıtlanması ise idrarla atılan kalsiyum miktarını azaltarak koruyucu bir etki sağlıyor. Halk arasında yaygın bir yanılgıya da değinen Kaya, “Süt, yoğurt gibi besinlerden alınan kalsiyum, bağırsakta oksalata bağlanarak emilimini engeller ve taş riskini azaltır. Kalsiyumu diyetten çıkarmak doğru değil, aksine riski artırabilir” dedi. Limonata gibi sitrat içeren içeceklerin doğal kristal önleyici olduğunu ve sebze-meyve ağırlıklı beslenmenin idrar pH’ını dengeleyerek koruma sağladığını da sözlerine ekledi.

Hangi Besinlerden Kaçınmalı? İşte Hayati Belirtiler
Özellikle kalsiyum oksalat taşı olan hastaların ıspanak, pancar, çikolata, fındık ve badem gibi yüksek oksalatlı gıdaları aşırı tüketmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Kaya, gazlı ve şekerli içeceklerden de uzak durulması uyarısında bulundu. Peki taş oluştuğunu nasıl anlarız? Kaya, taşın hareket etmesi veya idrar yolunu tıkaması durumunda ortaya çıkan belirtileri şöyle sıraladı: “Kaburga altından başlayıp bele, yanlara ve kasıklara yayılan şiddetli ağrı, idrarda kan (pembe, kırmızı, çay rengi), idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, bulantı, kusma ve ateş.” Özellikle ateş, titreme ve kötü kokulu idrarın acil müdahale gerektiren bir enfeksiyon işareti olabileceğini vurgulayan Kaya, çocuklarda ise belirtilerin huzursuzluk, karın ağrısı ve sebepsiz ağlamalar şeklinde gizli seyredebileceğini ifade etti. Erken teşhis ve koruyucu önlemlerle, böbrek taşına bağlı ciddi komplikasyonların ve şiddetli ağrılı süreçlerin önüne geçmek mümkün.