Hapşırırken Gözleri Açık Tutmak Neden Zor?

Toz, polen ya da mikroplar burnu tahriş ettiğinde ortaya çıkan hapşırık refleksi yalnızca solunum yollarını temizlemekle kalmıyor, aynı zamanda gözleri de koruyor. Hapşırırken gözlerin otomatik olarak kapanmasının arkasında ise vücudun karmaşık savunma sistemi yer alıyor.

Hapşırma Vücudun Savunma Mekanizması

Hapşırma çoğu zaman basit bir refleks gibi görünse de aslında vücudun oldukça gelişmiş bir savunma tepkisidir. Burun içine giren toz, polen veya mikroplar sinir uçlarını uyararak beyindeki hapşırma merkezini harekete geçirir.

Beynin aldığı bu sinyal, saniyeler içinde diyafram, göğüs kasları, boğaz ve yüz kaslarıyla birlikte göz kapaklarının da devreye girmesini sağlar. Böylece akciğerlerde biriken hava güçlü bir basınçla dışarı atılır ve solunum yollarındaki tahriş edici maddeler uzaklaştırılır.

Gözlerin Kapanması Doğal Bir Refleks

Hapşırma sırasında göz kapaklarının kapanması tamamen istem dışı gerçekleşen bir refleks olarak kabul edilir. Beyin, hapşırık sırasında çalışan kaslara aynı anda sinyal gönderirken göz kapaklarını kontrol eden kaslar da bu zincire dahil olur.

Bilim insanlarına göre bu durumun birkaç nedeni bulunuyor. Bunlardan ilki refleks zincirinin bir parçası olması, diğeri ise gözleri olası zararlı partiküllerden korumak. Hapşırma sırasında oluşan güçlü hava akımıyla dışarı çıkan damlacıkların göz yüzeyine ulaşma ihtimali de bu refleksle azaltılmış oluyor.

Hapşırık Sırasında Oluşan Basınç Oldukça Güçlü

Araştırmalar, hapşırık sırasında çıkan hava akımının saatte yaklaşık 150 kilometre hıza ulaşabildiğini ortaya koyuyor. Bu güçlü basınç, burun içindeki yabancı maddelerin hızla dışarı atılmasını sağlıyor.

Tam da bu nedenle göz kapaklarının kapanması, göz yüzeyini koruyan bir kalkan görevi görüyor.

"Gözler Yerinden Fırlar" Söylentisi Doğru Değil

Toplumda yaygın olan “hapşırırken gözlerini açık tutarsan gözlerin yerinden çıkar” inanışı ise bilimsel olarak doğru değil. Gözler, göz çukuru içinde kaslar, bağ dokuları ve yağ dokusu tarafından güçlü şekilde korunur.

Hapşırma sırasında oluşan basınç, gözlerin yerinden çıkmasına neden olacak kadar güçlü değildir. Buna rağmen beyin, refleks mekanizmasıyla göz kapaklarını kapatarak ekstra bir koruma sağlar.

Hapşırığı Tutmak Sağlık İçin Riskli Olabilir

Uzmanlar hapşırığın bastırılmasının önerilmediğini belirtiyor. Hapşırığı zorla tutmak, oluşan basıncın kulak, sinüs veya boğaz bölgelerine yönelmesine yol açabilir.

Bu nedenle en sağlıklı yöntem, hapşırırken ağız ve burnu bir mendille kapatarak refleksin doğal şekilde gerçekleşmesine izin vermek olarak gösteriliyor.