A+ A-
Yorum
10

Gökbilimciler ilk kez gözlemledi! Dev gezegen gözden kayboldu, yıllar sonra geri dönecek

Yayın Tarihi: 16.11.2026 - 16:13
Gökbilimciler TOI-2535b adlı dev ötegezegenin gözlem alanından çıktığını keşfetti. Gezegenin yeniden ne zaman görüleceği merak konusu oldu.
Kaynak:SCİENCEALERT

Gökbilimciler, yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıktaki TOI-2535b adlı dev ötegezegenin yıldızının önünden geçerken gözlem alanından tamamen çıktığını tespit etti. İki gezegen arasındaki kütle çekimi etkileşiminin neden olduğu bu sıra dışı olay, gezegenlerin yörüngelerine ilişkin dikkat çekici bulgular ortaya koydu.

Uzay araştırmalarında bilim dünyasını şaşırtan bir gelişme yaşandı. Gökbilimciler, ilk kez dev bir ötegezegenin yıldızının önünden geçiş sırasında gözlem alanından tamamen kaybolduğunu gözlemledi. TOI-2535b adı verilen gezegenin ortadan kaybolması, yok olduğu anlamına gelmiyor. Bilim insanlarına göre bu sıra dışı durumun arkasında iki gezegen arasındaki güçlü kütle çekimi etkileşimi bulunuyor.

Güneş'ten biraz daha küçük ve yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıktaki TOI-2535 yıldızının çevresinde dönen TOI-2535b, Jüpiter'e yakın bir kütleye sahip. Ancak yıldızına oldukça yakın konumda bulunduğu için yörüngesini sekiz günden biraz fazla sürede tamamlıyor. Sistemdeki henüz doğrudan gözlemlenemeyen kardeş gezegenin etkisi ise bu dev gezegenin yörüngesini olağan dışı biçimde değiştiriyor.


DEV GEZEGEN MART 2026'DA GÖZLEM ALANINDAN ÇIKTI


NASA'nın Geçiş Yapan Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS), TOI-2535b'ye ilişkin ilk kanıtlara 2019 yılında ulaştı. Gökbilimciler, sonraki yedi yıl boyunca uzay ve yer tabanlı teleskoplarla gezegeni takip etti.

Gözlemler sırasında TOI-2535b'nin yıldızının önünden geçerken giderek daha farklı bir açıyla hareket ettiği belirlendi. Gezegen önce yıldızın orta hattından uzaklaştı, ardından yıldızın diskini yalnızca sıyırarak geçmeye başladı. Mart 2026 itibarıyla ise Dünya'dan yapılan gözlemlerde tamamen görüş alanının dışına çıktı.

Bu durum gezegenin yok olduğu anlamına gelmiyor. Geçiş yöntemiyle yapılan gözlemlerde gezegenin yıldızının önünden geçmesi gerekiyor. Yörüngedeki değişim nedeniyle bu hizalanma bozulduğunda gezegen artık aynı yöntemle görülemiyor.


GİZLİ KARDEŞ GEZEGENİN KÜTLE ÇEKİMİ YÖRÜNGEYİ DEĞİŞTİRDİ


Araştırmacılara göre TOI-2535b'nin henüz doğrudan görüntülenemeyen en az bir kardeş gezegeni bulunuyor. Satürn büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bu gezegen, kütle çekimi yoluyla TOI-2535b'nin yörüngesini etkiliyor.

İki gezegen arasındaki etkileşim, her iki gök cisminin de eğik ve yalpalayan yörüngelerde hareket etmesine neden oluyor. Bu yalpalama döngülerinin tamamlanması 30 ila 50 yıl sürebiliyor.

Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles Kampüsü'nden astrofizikçi Samuel Yee, kendi Güneş sistemimizde gezegenlerin büyük ölçüde aynı düzlemde hareket ettiğini, TOI-2535 sisteminde ise gezegenler arasındaki yörünge eğiminin en az 5 dereceye ulaştığını belirtti.


TOI-2535B GELECEK ON YILLARDA YENİDEN GÖRÜNECEK


Araştırmacılar, TOI-2535b'nin önümüzdeki on yıllarda yeniden gözlem alanına girip çıkacağını öngörüyor. Gizli kardeş gezegenin de ilerleyen dönemde doğrudan gözlemlenebilmesi ihtimali, sistemin daha ayrıntılı incelenmesini sağlayabilir.

Bilim insanları ayrıca sistemin 50 milyon yörünge turunu kapsayan 1 milyon yıllık bilgisayar modellemesini gerçekleştirdi. Modelleme sonucunda gezegenlerin yörünge rezonansının sistemi dengede tuttuğu, iki gezegenin birbirini yok etmesini veya uzaya fırlatmasını önlediği belirlendi.

Araştırma, sıcak Jüpiterlerin oluşumuna ilişkin yeni soruları da beraberinde getirdi. Samuel Yee, gezegenlerin mevcut konumlarına gezegen öncesi disk boyunca içe doğru göç ederek ulaşmış olabileceğini ifade etti. Ancak yörünge eğimlerinin nasıl bu kadar arttığı henüz kesin olarak açıklanamadı.