Türkiye’de Doğurganlık Alarmı: Nüfus Yenilenme Eşiğinin Altına Düştü

TÜİK verilerine göre Türkiye’de doğurganlık hızı 1,42’ye geriledi, nüfus yenilenme eşiğinin altına düştü.

Türkiye’de Doğum Oranları Son 24 Yılda Sert Düştü

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan son verilere göre Türkiye’de kaba doğum hızı ve toplam doğurganlık oranındaki düşüş dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2001 yılında binde 20,3 olan kaba doğum hızı, 2025 itibarıyla binde 10,4’e kadar geriledi.

Bir kadının doğurganlık döneminde dünyaya getirebileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızı ise 1,42 çocuk olarak hesaplandı. Türkiye’de 2001 yılında 2,38 olan bu oran, özellikle 2014 yılından itibaren kesintisiz düşüş gösterdi.

Uzmanlar, nüfusun kendini yenileyebilmesi için gerekli olan 2,10 seviyesinin altına inilmesini demografik açıdan kritik eşik olarak değerlendiriyor.

Doğurganlığın En Yüksek ve En Düşük Olduğu İller Belli Oldu

İllere göre doğurganlık oranlarında önemli farklılıklar dikkat çekti. Toplam doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Şanlıurfa’yı 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin takip etti.

En düşük doğurganlık oranı ise 1,09 çocuk ile Bartın olarak kayıtlara geçti. Bartın’ın ardından İzmir, Eskişehir, Ankara ve Zonguldak düşük doğurganlık oranlarıyla sıralandı.

2025 verilerine göre Türkiye’de 76 ilde doğurganlık oranı nüfus yenilenme seviyesinin altında kaldı. Ayrıca 59 ilde bu oran 1,50’nin de altına düştü.

Kadınlar Daha Geç Anne Oluyor

TÜİK verileri, doğurganlığın ileri yaşlara kaydığını da ortaya koydu. Türkiye’de annenin ortalama yaşı 29,4’e yükselirken, ilk doğumdaki ortalama anne yaşı 27,5 olarak ölçüldü.

İlk doğum yaşının en yüksek olduğu il 29 yaş ile Artvin oldu. İstanbul ve Tunceli de listenin üst sıralarında yer aldı. En düşük ilk doğum yaşı ise 24,4 ile Şanlıurfa’da görüldü.

Öte yandan adölesan doğurganlık hızındaki düşüş de dikkat çekti. 2001 yılında binde 49 olan oran, 2025’te binde 9’a kadar geriledi. En yüksek doğurganlık hızının ise 25-29 yaş grubunda görüldüğü açıklandı.

Kentlerde Doğurganlık Daha Düşük Seyrediyor

Kent-kır ayrımında da belirgin farklılıklar ortaya çıktı. Yoğun kentlerde toplam doğurganlık hızı 1,33 çocuk seviyesinde kalırken, kırsal alanlarda bu oran 1,75 çocuk olarak ölçüldü.

Eğitim durumuna göre yapılan değerlendirmelerde ise yükseköğretim mezunu annelerde doğurganlık oranı 1,24 çocuk seviyesinde gerçekleşti. İlkokul mezunu annelerde ise bu oran 2,51 çocuk olarak kaydedildi.

2025 yılında doğumların yüzde 42,8’inin ilk doğum olduğu belirtilirken, çoğul doğum oranının yüzde 3,3 seviyesinde gerçekleştiği açıklandı. Yetkililer, doğurganlık hızındaki düşüşün uzun vadede nüfus yapısını ve iş gücü dengesini etkileyebileceğine dikkat çekiyor.