Samsun’dan Artvin’e kadar Doğu Karadeniz’in yüksek rakımlı yaylalarında sürüleri kurt ve ayılara karşı koruyan Karadeniz çoban köpeğinin sayısı yaklaşık 50’ye düştü. Kontrolsüz eşleşmeler ve Kangal ırkına yönelim nedeniyle özgün özelliklerini kaybetme riski yaşayan köpekler için yetiştiriciler acil koruma çağrısı yaptı.
Karadeniz Gazetesi İnternet Haber Servisi - Doğu Karadeniz’in zorlu doğa ve iklim şartlarına uyum sağlayarak yıllarca yaylalarda sürülerin en büyük koruyucusu olan Karadeniz çoban köpeği, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. İri cüssesi, yoğun tüy yapısı ve güçlü koruma içgüdüsüyle tanınan, yörede “Yaylaların Aslanları” olarak anılan köpeklerden orijinal özelliklerini taşıyan yaklaşık 50 tane kaldığı tahmin ediliyor.
Trabzon, Rize, Giresun, Ordu ve Artvin’in yüksek kesimlerinde yetiştirilen bu köpekler, yoğun kar yağışı ve şiddetli yağmurda dahi sürülerini terk etmiyor. Kurt ve ayı gibi yabani hayvanlara karşı sürüleri koruyan Karadeniz çoban köpekleri, bölgedeki hayvancılık alışkanlıklarının değişmesiyle eski önemini kaybetti.
Karadeniz çoban köpeğinin sayısı neden azaldı?
Karadeniz çoban köpeğinin nüfusundaki düşüşte, bölgeye Kangal köpeklerinin girmesi ve sürü sahiplerinin bu ırka yönelmesi etkili oldu. Farklı ırklarla kontrolsüz eşleşmeler yaşanması, yerel köpeklerin genetik ve karakteristik özelliklerinin zamanla değişmesine yol açtı. Böylece ırkın özgün yapısını koruyan köpeklerin sayısı yaklaşık 50’ye kadar geriledi.
Özellikle dişi köpek bulmakta yaşanan sıkıntı, neslin devamlılığını tehdit eden önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Erkek köpek sayısının daha fazla olduğunu belirten yetiştiriciler, dişi köpeklerin tercih edilmemesi nedeniyle sağlıklı üretimin de zorlaştığına dikkat çekiyor.
“Karadeniz bölgesinde 50 civarında orijinal köpek bulunuyor”
Doğu Karadeniz’e özgü yerli köpek ırklarının yetiştiriciliğini yapan ve Trabzon Zerdava Köpeği Derneği Başkanı olan Serdar Ergün, Karadeniz çoban köpeğinin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyledi.
Samsun’dan Artvin’e uzanan bölgede köpeklerin farklı varyasyonlar gösterdiğini belirten Ergün, geçmişlerinin Kafkas çoban köpeklerine dayandığını ifade etti. Ancak bu köpeklerin, Sovyetler Birliği döneminde 1940’lı yıllarda bekçilik ve savaş amacıyla geliştirilen Kafkas çoban köpekleriyle karıştırılmaması gerektiğini vurguladı.
Ergün, Karadeniz çoban köpeklerinin temel görevlerinin sürüleri korumak olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Karadeniz bölgesi yağışlı, nemli, rutubetli bir alan. Karadeniz çoban köpekleri kar yağışında bile sürüyü bırakıp gitmiyor. Bunların bir benzerleri Kars çoban köpekleri oluyor. Bunlardaki ayrımı çok tecrübeli insanlar ayırt edebilir. Biz bu köpeğin neslinin tükenme noktasına geldiğini söyleyebiliyoruz. Artık Karadeniz bölgesinde eskisi gibi bu köpeklere ilgi yok. Bunun bir sebebi Kangal köpeğinin Karadeniz bölgesine girişi oluyor. Sürü sahiplerinin Kangal köpeğine yönelmesiyle bu köpeklerin bir değeri ve genetik olayı son buldu. Farklı ırkların araya girmesi bozulmalara neden oldu. Eşleşmelerin doğru olmamasından dolayı nesli tükenme noktasına geldi. Şu anda Karadeniz bölgesinde 50 civarında bu köpeğin orijinali bulunuyor. Bir an önce koruma altına alınarak üretilmesi, geliştirilmesi ve tescil yapılması gerekiyor. İlk önce üreterek çoğaltmak ve sonrasında ırk standartlarının belirlenmesi lazım.”
70 kilogramı aşan gövdeleriyle yaylaların koruyucuları
Karadeniz çoban köpeklerinin 70 kilogramın üzerinde ağırlığa ulaşabildiğini, yoğun tüy ve keçe yapısıyla dikkat çektiğini anlatan Ergün, bu özelliklerin zorlu hava şartlarında önemli avantaj sağladığını dile getirdi. Köpeklerin kar ve yağmur altında sürüden ayrılmadığını belirten Ergün, güçlü yapılarının ayı ve kurt gibi yabani hayvanları uzaklaştırmada etkili olduğunu söyledi.
Bu köpeklerin yaklaşık 150-200 yıldır bölgedeki çobanların yanında bulunduğunu hatırlatan Ergün, geçmişte gördükleri değeri artık göremediklerini ifade etti.
Karadeniz çoban köpeği için acil koruma çağrısı
Irkın geleceği açısından zaman kaybedilmemesi gerektiğini vurgulayan Ergün, henüz tescil çalışmalarının başlatılmadığını belirtti. Uzun yıllardır bu köpeklerin korunması için çaba gösterdiklerini söyleyen Ergün, genetik çeşitliliğin korunması ve üretimin kontrollü şekilde yapılması gerektiğine dikkat çekti.
Ergün, ırkın geleceğine ilişkin uyarısını şu sözlerle sürdürdü:
“Erkek köpek popülasyonu biraz daha fazla ama dişi köpek bulma noktasında sıkıntı yaşamaktayız. Bulunmuyor ve sürü sahipleri dişi köpeği çok fazla tercih etmiyorlar. İnşallah kısa sürede toparlar. Şu an için tescil çalışması başlatılmadı. Biz davet ediyoruz, bu işle ilgilenenler gelip baksınlar. Biz bununla uzun yıllardır uğraşıyoruz ama belli bir yere kadar gelebildik. İnşallah bu ırkı kurtarabiliriz. Risk her geçen gün büyüyor. Bir an önce belli köpekleri toplayarak genetik havuzunu geliştirerek üretim yapmak gerekiyor.”