Yaşananlar İran’da iç çatışmaları ve muhtemel iç savaşı tetikleyecek

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları 4. günde sürüyor; İran’da iç huzursuzluk, bölgesel çalkantılar ve geniş çaplı etkiler artıyor.

Bölgesel Savaş Genişliyor: Saldırılar 4. Güne Taşındı

ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı ortak saldırılar, İran’a yönelik geniş çaplı hava ve füze operasyonlarıyla 4. gününe girdi. Operasyonlarda 131 yerleşim birimi hedef alınırken, İran Kızılayı’nın verilerine göre ölü sayısı 555’e yükseldi. Saldırılar, Tahran, Tebriz, Kum ve diğer büyük şehirleri kapsayarak ülke genelinde şiddetli patlamalara ve hasara yol açtı. İran ordusu da İsrail ve ABD üslerine ve hedeflerine karşı füzeler ve insansız hava araçlarıyla misilleme saldırıları düzenliyor.

Uzmanlar: İç Çatışma Riskleri ve Toplumsal Huzursuzluk Artıyor

Karadeniz Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. İsmail Köse, saldırıların sadece dışa dönük bir savaş değil, İran’da mevcut toplumsal huzursuzluğu derinleştirebileceğine dikkat çekti. Köse’ye göre İran’da zaten ekonomik problemler ve halk desteğini yitirmiş yönetim yapısı mevcut; bu durum, savaşa ek olarak iç çatışmaları ve muhtemel bir iç savaşı tetikleyebilir. İran toplumunda büyük bir kısmın mevcut rejimden memnuniyetsiz olduğu değerlendirmesine dikkat çeken Köse, "yangın söndüğünde herkes kendi malını kurtarmanın peşine düşecek" benzetmesini yaptı. Bu da örgütlü güçlerin bir imtihanla karşı karşıya kalacağını gösteriyor. (Kaynak metin)

Köse, uluslararası normların ve hukukun göz ardı edildiği bu dönemde, güç üstünlüğünün haklılık olarak sunulduğunu ve bunun barış arayışını baltaladığını ifade etti. Bu dışsal baskı ve içsel kırılganlık, İran’da kaotik bir tabloyu beraberinde getirebilir. (Kaynak metin)

Uluslararası Hukuk ve Bölgesel Etkiler: Genişleyen Kriz

Uluslararası arenada ABD ve İsrail’in saldırıları geniş çapta eleştirilirken, BM ve çeşitli devletler bu eylemleri uluslararası hukuka aykırı buldu. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, hem ABD‑İsrail hem de İran’ın misilleme saldırılarını “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendirerek diplomasiye dönülmesi çağrısında bulundu.

Bölge genelindeki saldırılar, sadece askeri değil ekonomik açıdan da derin etkiler yaratıyor. Özellikle enerji fiyatlarında yaşanan artış ve deniz yolu trafiğindeki aksaklıklar küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açıyor. Petrol ve gaz fiyatları yükselirken, çatışmanın süresi ve olası genişlemesi dünya ekonomisine yönelik riskleri daha da artırıyor.